Zjawisko „gorącego” BLEVE może nastąpić, gdy cysterna
A. z gazem skroplonym pęka wskutek zderzenia.
B. z gazem skroplonym narażona jest na oddziaływanie promieniowania termicznego na płaszcz zbiornika.
C. z palnym gazem skroplonym ulega pożarowi strumieniowemu z króćca zaworu oddechowego.
D. z palnym gazem skroplonym pęka wskutek zderzenia.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz Z.23-X-17.05).
Zjawisko „gorącego” BLEVE wiąże się przede wszystkim z ogrzewaniem zbiornika z gazem skroplonym, czyli z oddziaływaniem pożaru albo silnego promieniowania cieplnego na płaszcz cysterny. W takiej sytuacji ciecz w środku zaczyna intensywnie parować, rośnie ciśnienie, a jednocześnie stal zbiornika traci wytrzymałość, szczególnie w części gazowej, gdzie nie jest chłodzona przez ciecz. To bardzo niebezpieczne połączenie: wyższe ciśnienie od środka i słabszy materiał na zewnątrz. Gdy płaszcz pęknie, następuje gwałtowne rozprężenie i odparowanie cieczy, czyli BLEVE. Jeśli substancja jest palna, może dojść dodatkowo do ogromnej kuli ognia, ale samo BLEVE nie wymaga, żeby gaz był palny. Moim zdaniem to jest kluczowy szczegół, bo w praktyce ratowniczej łatwo skupić się tylko na „wybuchu gazu”, a prawdziwym problemem jest podgrzewany zbiornik ciśnieniowy. Dobre praktyki działań mówią o wyznaczaniu dużej strefy niebezpiecznej, chłodzeniu płaszcza zbiornika z osłoniętych stanowisk, obserwacji zaworów bezpieczeństwa i unikaniu ustawiania ratowników na osi dennic cysterny. W transporcie LPG, amoniaku czy innych gazów skroplonych ta wiedza jest naprawdę praktyczna, bo decyzja o ewakuacji i chłodzeniu zbiornika może przesądzić o bezpieczeństwie całej akcji.
W tym pytaniu łatwo pomylić kilka podobnych zjawisk, bo każda cysterna z gazem skroplonym kojarzy się z wybuchem. Samo pęknięcie cysterny wskutek zderzenia może doprowadzić do gwałtownego uwolnienia medium, rozprężenia i nawet tzw. „zimnego” BLEVE, ale nie opisuje mechanizmu „gorącego” BLEVE. Tutaj brakuje elementu kluczowego: nagrzewania płaszcza zbiornika przez pożar lub promieniowanie cieplne. Zderzenie jest bodźcem mechanicznym, a nie typowym bodźcem termicznym.
Nie jest też konieczne, żeby w cysternie był akurat gaz palny. Palność ma znaczenie dla skutków po rozerwaniu zbiornika, na przykład dla powstania kuli ognia przy LPG, propanie albo butanie. Natomiast samo BLEVE dotyczy cieczy znajdującej się pod ciśnieniem w temperaturze powyżej jej normalnej temperatury wrzenia. Dlatego podobne zagrożenie może dotyczyć także niektórych substancji niepalnych, jeżeli są skroplone pod ciśnieniem. To jest częsty błąd myślowy: utożsamienie BLEVE wyłącznie z pożarem gazu palnego.
Pożar strumieniowy z okolic króćca lub armatury jest oczywiście bardzo groźny, zwłaszcza gdy płomień uderza w płaszcz zbiornika punktowo. W praktyce może on doprowadzić do osłabienia stali, ale sama odpowiedź skupiająca się na takim wycieku z zaworu oddechowego jest zbyt szczegółowa i nie oddaje istoty zjawiska. W cysternach ciśnieniowych mówimy raczej o zaworach bezpieczeństwa, armaturze technologicznej i króćcach, a nie klasycznym „oddechu” jak w zbiornikach atmosferycznych. Sednem „gorącego” BLEVE jest długotrwałe lub intensywne oddziaływanie cieplne na zbiornik, wzrost ciśnienia oraz utrata wytrzymałości materiału. Dlatego w działaniach ratowniczych stosuje się chłodzenie, ewakuację, pomiar promieniowania cieplnego i organizację stanowisk w miejscach osłoniętych, a nie podchodzenie blisko do cysterny tylko dlatego, że jeszcze nie widać płomienia.
Nie jest też konieczne, żeby w cysternie był akurat gaz palny. Palność ma znaczenie dla skutków po rozerwaniu zbiornika, na przykład dla powstania kuli ognia przy LPG, propanie albo butanie. Natomiast samo BLEVE dotyczy cieczy znajdującej się pod ciśnieniem w temperaturze powyżej jej normalnej temperatury wrzenia. Dlatego podobne zagrożenie może dotyczyć także niektórych substancji niepalnych, jeżeli są skroplone pod ciśnieniem. To jest częsty błąd myślowy: utożsamienie BLEVE wyłącznie z pożarem gazu palnego.
Pożar strumieniowy z okolic króćca lub armatury jest oczywiście bardzo groźny, zwłaszcza gdy płomień uderza w płaszcz zbiornika punktowo. W praktyce może on doprowadzić do osłabienia stali, ale sama odpowiedź skupiająca się na takim wycieku z zaworu oddechowego jest zbyt szczegółowa i nie oddaje istoty zjawiska. W cysternach ciśnieniowych mówimy raczej o zaworach bezpieczeństwa, armaturze technologicznej i króćcach, a nie klasycznym „oddechu” jak w zbiornikach atmosferycznych. Sednem „gorącego” BLEVE jest długotrwałe lub intensywne oddziaływanie cieplne na zbiornik, wzrost ciśnienia oraz utrata wytrzymałości materiału. Dlatego w działaniach ratowniczych stosuje się chłodzenie, ewakuację, pomiar promieniowania cieplnego i organizację stanowisk w miejscach osłoniętych, a nie podchodzenie blisko do cysterny tylko dlatego, że jeszcze nie widać płomienia.