Ten blok w kształcie rombu to klasyczny symbol decyzji w schemacie blokowym algorytmu. Zgodnie z przyjętymi standardami notacji (np. ANSI/ISO dla diagramów przepływu), romb oznacza miejsce, w którym program musi coś sprawdzić i na podstawie wyniku tej kontroli wybrać jedną z gałęzi dalszego działania. Innymi słowy: następuje podjęcie decyzji na podstawie warunku logicznego, który zwykle daje odpowiedź typu TAK/NIE (TRUE/FALSE). W praktyce, w kodzie programistycznym taki romb odpowiada instrukcjom warunkowym, takim jak if, if...else, switch, operator trójargumentowy itp. Przykład: „jeśli użytkownik jest zalogowany, pokaż panel administracyjny, w przeciwnym razie przekieruj do logowania”. W schemacie blokowym byłby to właśnie romb z pytaniem „Użytkownik zalogowany?”. Z rombu wychodziłyby dwie strzałki: jedna podpisana „tak”, druga „nie”, prowadzące do różnych bloków akcji. Moim zdaniem warto wyrobić sobie nawyk automatycznego kojarzenia: romb = warunek = rozgałęzienie przepływu. Dzięki temu łatwiej później projektować algorytmy, niezależnie od języka programowania. W praktyce webowej też ma to duże znaczenie: np. sprawdzenie, czy dane z formularza są poprawne, czy użytkownik ma odpowiednie uprawnienia, czy plik istnieje na serwerze. Za każdym razem, gdy w głowie pojawia Ci się „jeśli… to… w przeciwnym razie…”, w schemacie blokowym powinien pojawić się właśnie taki romb, czyli blok podjęcia decyzji. To jest fundament logicznej struktury programu i jedna z podstawowych konstrukcji algorytmicznych.
Przedstawiony na rysunku blok w kształcie rombu nie służy ani do wczytywania danych, ani do ich wyświetlania, ani też do reprezentowania gotowej procedury lub funkcji. W klasycznej notacji schematów blokowych, stosowanej w podręcznikach, dokumentacji technicznej i w większości narzędzi CASE, romb jest jednoznacznie zarezerwowany dla operacji decyzyjnych, czyli sprawdzania warunku logicznego i rozgałęzienia przepływu sterowania. Wczytywanie danych z klawiatury, pliku czy formularza jest zwykle oznaczane blokiem równoległoboku. Taki blok opisuje operacje wejścia/wyjścia, czyli pobranie informacji z zewnątrz albo wypisanie jej na ekran, do pliku, do logów. Z mojego doświadczenia częsty błąd polega na tym, że ktoś widzi „coś się dzieje z danymi” i od razu kojarzy to z wejściem/wyjściem, a pomija aspekt logiki sterującej. Jednak w symbolice schematów blokowych kształt ma znaczenie ważniejsze niż skojarzenie słowne. Podobnie jest z wyświetlaniem danych. To też jest operacja wejścia/wyjścia, więc również powinna być przedstawiona jako równoległobok, a nie romb. Wyświetlanie niczego nie „decyduje”, ono jedynie prezentuje wynik, komunikat błędu, informacje dla użytkownika. Decyzja to zawsze sprawdzenie warunku: czy coś jest większe od czegoś, równe, czy jest puste, czy użytkownik ma uprawnienia, i na tej podstawie wybór dalszej ścieżki działania. Gotowa procedura lub funkcja też ma swój własny symbol – najczęściej prostokąt (czasem z podwójną krawędzią) oznaczający blok wykonawczy. Taki blok mówi: „tu wykonaj zdefiniowaną gdzieś indziej czynność”. Nie ma on jednak wbudowanego mechanizmu wyboru ścieżki. To tylko kolejny krok w sekwencji instrukcji. Typowym błędem myślowym jest utożsamianie „czegoś bardziej złożonego” z decyzją, ale z punktu widzenia schematu liczy się to, czy pojawia się warunek i rozgałęzienie. Romb na diagramie zawsze oznacza, że w tym miejscu algorytm zadaje pytanie typu TAK/NIE i w zależności od odpowiedzi kieruje przepływ dalej różnymi drogami. To jest sedno sterowania warunkowego, które później w kodzie przekłada się na instrukcje if, else, switch i podobne konstrukcje logiczne. Dlatego odpowiedzi sugerujące wczytywanie, wyświetlanie albo zastosowanie procedury nie pasują do tego symbolu – opisują inne klasy operacji w algorytmie, które mają inne, ściśle określone kształty na schemacie blokowym.
