Opcja pokazana na zrzucie w Joomla! dotyczy domyślnej CAPTCHA, czyli mechanizmu weryfikującego, czy formularz wypełnia człowiek, a nie automat (bot). W praktyce, gdy w konfiguracji globalnej wybierzesz np. „CAPTCHA – reCAPTCHA”, Joomla! będzie mogła używać tego mechanizmu we wszystkich formularzach, które potrafią z CAPTCHA współpracować, np. formularz rejestracji użytkownika, formularz kontaktowy, czasem logowanie czy dodawanie komentarzy w rozszerzeniach. CAPTCHA działa tak, że dodaje do formularza dodatkowy krok: użytkownik musi zaznaczyć odpowiednie pole („Nie jestem robotem”) albo rozwiązać proste zadanie typu rozpoznanie obrazków. Po stronie serwera (tu: Joomla! + Google reCAPTCHA) sprawdzany jest specjalny token. Jeżeli token jest poprawny, dane z formularza są przyjmowane. Jeżeli nie – formularz jest odrzucany. Dzięki temu znacząco ogranicza się spam, masowe rejestracje fałszywych kont i automatyczne wysyłki z formularzy. Moim zdaniem w każdym publicznym formularzu, szczególnie na stronach firmowych czy szkolnych, warto mieć poprawnie skonfigurowaną CAPTCHA. To jest jeden z podstawowych elementów dobrych praktyk bezpieczeństwa aplikacji webowych – obok filtrowania danych, ograniczania liczby żądań czy stosowania firewalli aplikacyjnych (WAF). Sama CAPTCHA nie zastąpi innych zabezpieczeń, ale bardzo skutecznie zmniejsza liczbę automatycznych ataków i spamu. W Joomla! konfiguracja globalna jest o tyle wygodna, że ustawiasz raz domyślny typ CAPTCHA, a potem w poszczególnych komponentach (np. „Użytkownicy”, „Kontakty”) tylko zaznaczasz, że chcesz jej używać. W praktyce oznacza to, że formularze będą przyjmować dane tylko wtedy, gdy człowiek poprawnie przejdzie test CAPTCHA – dokładnie tak, jak opisuje poprawna odpowiedź.
Na ilustracji widoczna jest opcja wyboru domyślnej CAPTCHA w konfiguracji globalnej Joomla!, czyli mechanizmu służącego do ochrony formularzy przed botami. Łatwo tu wpaść w kilka typowych pułapek myślowych i skojarzyć ten element z innymi funkcjami bezpieczeństwa lub interfejsu, które z CAPTCHA nie mają wiele wspólnego. Częstym błędem jest utożsamianie każdego „zabezpieczenia” w panelu administracyjnym z ochroną przed SQL Injection lub innymi atakami na bazę danych. Ochrona przed SQL Injection polega na poprawnym programowaniu po stronie serwera: stosowaniu przygotowanych zapytań (prepared statements), filtrowaniu i walidacji danych wejściowych, poprawnym użyciu API bazy danych. CAPTCHA w ogóle nie dotyka warstwy SQL – jej zadaniem jest ograniczenie liczby automatycznych zgłoszeń z formularzy, a nie filtrowanie treści pod kątem złośliwych zapytań. To jest inna warstwa zabezpieczeń. Podobnie mylące bywa skojarzenie z wyszukiwarką na stronie. Okno wyszukiwania to zwykły formularz z polem tekstowym, którego wygląd i działanie zależy od modułu lub komponentu wyszukiwarki, a nie od globalnej opcji „Domyślna CAPTCHA”. Ustawienie CAPTCHA nie dodaje żadnego pola wyszukiwania, nie wpływa też na mechanizm przeszukiwania treści, tylko na to, czy przed wysłaniem formularza pojawi się test antybotowy. Kolejne skojarzenie to okna związane z RODO i zgodą na pliki cookie. Bannery cookie, pop-upy z informacją o polityce prywatności czy zgody marketingowe są realizowane przez osobne wtyczki lub skrypty JavaScript, często całkowicie niezależne od mechanizmu CAPTCHA. Ich zadaniem jest spełnienie wymogów prawnych, a nie weryfikacja, czy użytkownik jest człowiekiem. CAPTCHA nie służy do obsługi zgód na cookies, nie zarządza ciasteczkami, nie pokazuje komunikatów o prywatności. Sedno tej opcji w Joomla! polega na wskazaniu, który mechanizm antybotowy ma być standardowo używany w formularzach. Dzięki temu dane z formularzy mogą być przyjmowane tylko wtedy, gdy użytkownik przejdzie test potwierdzający, że nie jest automatem. Jeśli myli się tę funkcję z wyszukiwaniem, banerem cookie czy obroną przed SQL Injection, to w praktyce oznacza niezrozumienie warstwowego podejścia do bezpieczeństwa i użyteczności: CAPTCHA to filtr na poziomie interakcji człowiek–formularz, a nie ogólny „magiczny przełącznik” bezpieczeństwa lub interfejsu.