Wzorzec projektowy "Metoda szablonowa" (Template method) stosuje się do:
Wzorzec projektowy 'Metoda szablonowa' to naprawdę sprytna sprawa, szczególnie w programowaniu obiektowym. Ten wzorzec pozwala zdefiniować ogólną strukturę algorytmu w klasie bazowej, a szczegóły implementacji przekazać do podklas. Brzmi jak coś z teorii, ale w praktyce często się przydaje, bo daje kontrolę nad przepływem działania algorytmu, nie tracąc elastyczności. To taki kompromis: masz szkielet (np. metoda w klasie abstrakcyjnej), ale nie zamykasz drogi na własne pomysły w podklasach. Typowym przykładem może być system obsługi płatności: cała procedura (np. przetwarzanie zamówienia) jest ustalona, ale poszczególne kroki typu 'autoryzuj', 'zrealizuj' czy 'zatwierdź' można nadpisywać. Daje to porządek i spójność kodu, a przy okazji nie zamyka na zmiany. Moim zdaniem, jeśli w projekcie pojawia się powtarzalny schemat postępowania, który tylko w detalach się różni, to Metoda szablonowa jest jednym z najczystszych rozwiązań. Warto pamiętać, że to podejście zgodne z zasadą Hollywood: „Don’t call us, we’ll call you” – to szkielet decyduje, kiedy wywołać szczegóły. Wielu seniorów poleca ten wzorzec, bo upraszcza utrzymanie i rozwijanie kodu, a IDE typu IntelliJ czy Visual Studio świetnie ogarniają takie abstrakcyjne klasy. Szczerze – w wielu firmach to po prostu standard.
Zdarza się, że wzorce projektowe łatwo pomylić, szczególnie jeśli dopiero się je poznaje albo nie miało się okazji zobaczyć ich w praktyce. Organizowanie obiektów w struktury drzewiaste to domena wzorca Composite, który służy do reprezentowania hierarchii 'część-całość' – na przykład w systemach plików albo graficznych edytorach. On nie zajmuje się tym, jak algorytm przebiega krok po kroku, tylko jak zorganizować obiekty w strukturę przypominającą drzewo. Z kolei centralizacja zarządzania wieloma instancjami obiektów kojarzy się raczej z takim wzorcem jak Singleton lub Facade. One dbają o to, żeby był jeden punkt dostępowy albo jedna instancja – zupełnie inny zakres problemów niż szkielet algorytmu. Gromadzenie obiektów w jednorodnej kolekcji brzmi jak zadanie dla wzorca Iterator lub Decorator, ewentualnie dla kontenerów wbudowanych w języki programowania. Natomiast Metoda szablonowa nie przejmuje się tym, ile obiektów masz w kolekcji, ale jak wygląda algorytm, który na tych obiektach operuje. Myślę, że czasem błąd wynika z mylenia słowa „szablonowy” z szablonem struktury, a wzorzec Template Method dotyczy raczej szablonu działania (czyli określania kolejności kroków w algorytmie, nie w strukturze danych). Z mojego doświadczenia wynika, że warto na spokojnie rozrysować sobie na kartce, co robi dany wzorzec i jakie problemy rozwiązuje – wtedy dużo łatwiej o dobre zrozumienie i uniknięcie takich pułapek w przyszłości.