Sortymenty grube węgla kamiennego to temat, który w praktyce często przewija się na zakładach przeróbczych i w kopalniach. Kluczowe jest zrozumienie, że do sortymentów grubych zaliczamy frakcje o większych wymiarach ziaren, zazwyczaj powyżej 25 mm. Typowe zakresy to np. orzech (25–80 mm), kostka (63–200 mm) czy groszek gruby (31–63 mm). Natomiast ziarna o uziarnieniu 8–20 mm klasyfikuje się już jako sortyment średni lub drobny, zwykle pod nazwą groszek lub miał, zależnie od lokalnych norm. Taki podział nie jest tylko książkowy – to bardzo praktyczna sprawa, bo determinuje, do jakich zastosowań węgiel zostanie przekazany. Przykładowo, sortymenty grube są chętnie wybierane do kotłów rusztowych i ciepłowni, gdzie ważne jest dłuższe utrzymanie żaru oraz większa kaloryczność na jednostkę objętości. Moim zdaniem, orientacja w tych klasyfikacjach pozwala unikać błędów przy zamówieniach surowca, optymalizować procesy kruszenia oraz przesiewania, a nawet zapobiegać reklamacji od odbiorców końcowych. W praktyce operatorzy przesiewaczy zawsze zwracają uwagę, aby sortowanie było zgodne z tabelami uziarnienia wpisanymi w normy jakościowe. Warto też pamiętać, że nieprawidłowe przypisanie frakcji skutkuje nie tylko stratami finansowymi, ale też może zaburzyć proces dalszej przeróbki lub spalania. W tej branży szczegółowy podział sortymentów to podstawa dobrej roboty.
Wielu osobom wydaje się, że granice sortymentów grubych węgla kamiennego są dość płynne i można do nich zaliczyć szerokie spektrum frakcji, szczególnie jeśli nie mają na co dzień styczności z przesiewaniem i klasyfikacją. Jednak w praktyce oraz zgodnie z obowiązującymi normami branżowymi, sortymenty grube to wyłącznie ziarna o większych rozmiarach, najczęściej powyżej 25 mm. Przykłady takie jak 63–125 mm czy 63–200 mm to klasyczne przedziały dla kostki, czyli właśnie sortymentu grubego. Podobnie frakcja 25–80 mm to orzech, który również jest zaliczany do grubych. Błąd często bierze się z utożsamiania tych nazw handlowych z dowolnymi zakresami uziarnienia lub z przekonania, że 8–20 mm, skoro już nie jest pyłem, to też podpada pod „grubsze” sortymenty. W rzeczywistości ziarna 8–20 mm to tzw. groszek lub miał, czyli sortymenty drobne, których właściwości fizyczne i energetyczne są zupełnie inne niż frakcji grubych. Z mojego doświadczenia – jeśli pomylisz te zakresy, możesz narazić się na pretensje ze strony odbiorców, bo spalanie miałów i groszków odbywa się w innych instalacjach niż kostki czy orzechy. Często również błędne przypisanie prowadzi do problemów w magazynowaniu i wycenie produktu, bo cena sortymentów grubych zazwyczaj jest wyższa ze względu na specyficzne zastosowania. Takie nieporozumienia biorą się głównie z braku praktyki lub powierzchownego czytania norm technicznych. Przypisywanie sortymentu grubego dla zakresu 8–20 mm to po prostu niezgodność z branżowymi standardami i może być kosztowne dla firmy.