Kwalifikacja: GIW.05 - Obsługa maszyn i urządzeń do przeróbki mechanicznej kopalin

Pojęcie kąta stoku naturalnego często bywa mylące, zwłaszcza gdy patrzymy na materiał, który intuicyjnie wydaje się stabilny, jak spękana skała czy suchy piasek. Jednak praktyka pokazuje, że to nie twardość decyduje o kącie stoku, lecz interakcje między cząstkami i obecność kohezji. W przypadku spękanej skały – choć wydaje się masywna – spękania powodują, że materiał łatwo się rozpada na bloki. Te bloki układają się chaotycznie i nie mają przyczepności, więc usypiska takich skał zwykle mają niewielki kąt nachylenia, zbliżony do tego, co widzimy przy żwirach czy grubszych kruszywach. Z kolei mokry piasek praktycznie nie ma kąta stoku naturalnego, ponieważ obecność wody powoduje utratę tarcia między ziarnami. Woda działa jak smar, przez co strome usypiska nie są możliwe – taki materiał właściwie się rozlewa. Suchy piasek również nie pozwala na strome nasypy, bo ziarna nie wiążą się ze sobą, więc usypisko rozsypuje się pod niewielkim kątem, zazwyczaj około 30–35 stopni. Typowym błędem jest zakładanie, że materiały sypkie zawsze mają tym większy kąt stoku, im większe są ziarna – w praktyce jest odwrotnie, bo im mniejsze ziarna i silniejsze siły kohezji, tym materiał stabilniejszy. Grunty spoiste, dzięki lepkości i przyczepności cząstek, potrafią utrzymać bardzo strome powierzchnie, chwilami nawet niemal pionowe. To właśnie dlatego gliny czy iły mają najwyższą wartość tego parametru. Z mojego doświadczenia, błędne rozumienie tego zagadnienia prowadzi do niebezpiecznych sytuacji na placu budowy – zbyt strome hałdy z niespoistych materiałów szybko się osuwają, co potwierdzi niejeden operator czy inżynier. Zawsze warto pamiętać o standardach branżowych i właściwej klasyfikacji gruntów, żeby uniknąć przykrych niespodzianek.