Znak numer 2, czyli symbol przedstawiający uschnięte drzewo i martwą rybę na pomarańczowym tle, to właśnie oznaczenie substancji niebezpiecznych dla środowiska. Ten piktogram został wprowadzony, żeby jednoznacznie ostrzegać o ryzyku skażenia ekosystemów wodnych czy lądowych. W praktyce oznacza to, że substancje opakowane z takim symbolem mogą powodować śmierć organizmów wodnych albo zniszczenie flory, nawet w bardzo małych stężeniach. Z mojego doświadczenia wynika, że wielu pracowników lekceważy te oznaczenia, bo wydają się mało groźne, ale w rzeczywistości konsekwencje mogą być tragiczne – wystarczy niewielki rozlew, żeby lokalnie zniszczyć cały mikroekosystem. Przepisy BHP i wszystkie normy unijne, w tym rozporządzenie CLP, kładą ogromny nacisk na prawidłowe oznakowanie takich substancji, bo to pierwszy krok do bezpiecznego i świadomego obchodzenia się z nimi w zakładzie czy podczas transportu. Warto pamiętać, że w branży przeróbki kopalin kontakt z chemikaliami niebezpiecznymi dla środowiska jest częsty, więc odpowiedzialność za ich właściwe składowanie czy utylizację jest naprawdę duża. Moim zdaniem każdy, kto pracuje przy surowcach i odpadach, powinien znać ten znak na pamięć.
Pomyłka w rozpoznaniu piktogramów chemicznych to dość częsty błąd, szczególnie na początku nauki, ale warto wiedzieć, czemu pozostałe symbole nie pasują do substancji niebezpiecznych dla środowiska. Znak z płomieniem na pomarańczowym tle ostrzega o substancjach łatwopalnych – te chemikalia wymagają innych środków ostrożności, głównie z myślą o pożarach i eksplozjach, a nie o bezpośrednim zagrożeniu dla środowiska naturalnego. Symbol z probówkami, z których ciecz kapie na rękę i metal, oznacza substancje żrące, czyli takie, które mogą poparzyć skórę albo zniszczyć powierzchnie metalowe – ich ryzyko dotyczy głównie bezpieczeństwa pracowników i sprzętu, a nie ekosystemów. Ostatni znak, przypominający eksplozję z odłamkami, to symbol materiałów wybuchowych – i tutaj znów, zagrożenie polega na możliwości gwałtownego rozprzestrzenienia się energii, co może doprowadzić do katastrof, ale nie jest to bezpośrednio związane z zatruciem środowiska wodnego czy lądowego. W praktyce bardzo ważne jest, by nie mieszać tych symboli, bo każdy z nich oznacza zupełnie inny rodzaj ryzyka i inne obowiązki w zakresie przechowywania, transportu czy utylizacji. Typowy błąd wynika często ze zbyt pobieżnej znajomości przepisów BHP lub z przekonania, że zagrożenia środowiskowe zawsze idą w parze z zagrożeniami dla człowieka – co nie zawsze jest prawdą. Substancje niebezpieczne dla środowiska mogą być nawet nieszkodliwe dla ludzi w krótkim kontakcie, ale ich wpływ na ekosystemy jest bardzo poważny i długofalowy. Rozpoznawanie właściwych znaków to kluczowy element profesjonalizmu w każdej pracy związanej z surowcami i chemią.