Na rysunku przedstawiono schemat
Schemat przedstawia osadzarkę tłokową, co widać głównie po charakterystycznym tłoku umieszczonym pionowo nad komorą roboczą. Ten typ urządzenia jest bardzo popularny w przeróbce mechanicznej kopalin, szczególnie w zakładach wzbogacania węgla, rud metali czy nawet przy sortowaniu surowców mineralnych. Osadzarka tłokowa działa na zasadzie pulsacyjnego przepływu wody przez złoże materiału, gdzie za pomocą cyklicznego ruchu tłoka powstają okresowe zmiany ciśnienia, co pozwala na bardzo efektywne rozdzielanie cząstek o różnej gęstości i wielkości. Najlepiej sprawdza się przy wzbogacaniu materiałów o różnicach ciężaru właściwego, na przykład przy oddzielaniu ziaren węgla od kamienia. Moim zdaniem osadzarki tłokowe od lat uchodzą za jedno z najbardziej niezawodnych rozwiązań w procesach, gdzie zależy nam na wysokiej czystości koncentratu i niskich stratach surowca. Praktyczne doświadczenia pokazują, że właściwie ustawiona osadzarka tłokowa znacznie poprawia efektywność całej linii technologicznej. Warto pamiętać o regularnej konserwacji tłoka i uszczelnień, bo to właśnie one najczęściej ulegają zużyciu. W branży obowiązują konkretne normy dotyczące wydajności tych urządzeń (np. PN-G-04500). Osadzarki tłokowe są preferowane tam, gdzie liczy się niskie zużycie energii i prostota obsługi.
Wiele osób myli osadzarki tłokowe z innymi urządzeniami do rozdzielania zawiesin, zwłaszcza że ich schematy bywają do siebie podobne. Osadzarka bezłokowa, jak sama nazwa wskazuje, nie posiada tłoka ani mechanicznego elementu wymuszającego ruch cieczy - proces rozdziału bazuje tam na swobodnym opadaniu cząstek pod wpływem grawitacji, przez co jest znacznie mniej efektywny w przypadku materiałów drobnoziarnistych lub o zbliżonej gęstości. Osadnik stożkowy z kolei kojarzony jest głównie z urządzeniem do klarowania cieczy, a jego charakterystyczna geometria stożka sprzyja gromadzeniu się osadu na dnie, ale nie pozwala na aktywne wzbogacanie surowca, bo brakuje tu pulsacyjnego przepływu. Osadnik rynnowy to natomiast rozwiązanie typowe dla dużych przepływów i klarowania zawiesin o niskim stężeniu cząstek stałych, raczej stosowany w oczyszczaniu wód technologicznych niż w klasycznym wzbogacaniu kopalin. Częstym błędem przy interpretacji takich schematów jest nieuwzględnienie obecności mechanizmu tłokowego - to właśnie on odróżnia osadzarkę tłokową od pozostałych typów, zapewniając cykliczne wymuszenie ruchu wody i skuteczne rozdzielanie ziaren. Z mojego doświadczenia wynika, że wybór nieprawidłowego typu osadzarki prowadzi do znacznych strat wydobywczego surowca i pogorszenia jakości koncentratu. Kluczowe jest więc rozpoznawanie tych układów na schematach i rozumienie zasady działania, bo od tego w praktyce zależy efektywność całego procesu.