Skala rozdrabniania to jedno z podstawowych pojęć używanych przy projektowaniu i eksploatacji kruszarek oraz całych linii technologicznych w przeróbce mechanicznej kopalin. Chodzi o stosunek wymiaru największego ziarna w nadawie do wymiaru największego ziarna w produkcie końcowym. W praktyce im wyższa ta skala, tym większy stopień rozdrobnienia materiału uzyskujemy za jednym przejściem przez kruszarkę. Ten parametr pozwala technikowi czy operatorowi oszacować, czy dany sprzęt podoła zadaniu oraz jak dobrać kolejne etapy rozdrabniania. Na przykład, jeśli do kruszarki trafiają kawałki rudy o maksymalnej wielkości 120 mm, a po kruszeniu największe fragmenty mają 30 mm, to skala rozdrabniania wynosi 4. W normach branżowych często podaje się zalecane zakresy tej skali, aby unikać nadmiernego zużycia maszyn albo zbyt dużego pylenia. Moim zdaniem, umiejętność prawidłowego określania skali rozdrabniania to podstawa dla każdego, kto chce zajmować się projektowaniem takich procesów, bo pomaga przewidzieć wydajność, energochłonność i końcową jakość produktu. Warto też pamiętać, że zbyt wysoka skala rozdrabniania w jednym etapie może prowadzić do awarii urządzeń, dlatego w praktyce stosuje się rozdrabnianie stopniowe.
W wielu procesach przeróbki kopalin mechanicznych łatwo pomylić podstawowe definicje związane z uziarnieniem, bo są do siebie podobne, ale dotyczą zupełnie innych etapów procesu. Skala sortowania to pojęcie raczej związane z rozdziałem materiału na frakcje o określonej wielkości, zwykle po rozdrabnianiu, w przesiewaczach – i nie odnosi się do tego, jak bardzo zmniejszamy rozmiar ziarna w samym procesie kruszenia. Skala klasyfikacji także dotyczy już gotowego produktu, kiedy frakcjonujemy materiał według wielkości, często przy udziale cieczy lub powietrza, na przykład w hydroklasyfikatorach czy klasyfikatorach powietrznych. Skala przesiewania natomiast w praktyce opisuje efektywność procesu oddzielania frakcji na sitach, ale nie mówi nic o zmianie wymiaru ziarna, tylko o tym, jak skutecznie oddzielamy drobniejsze od większych. Typowym błędem jest też mylenie tych pojęć, bo nazwy brzmią podobnie i wszystkie są związane z wielkością ziaren, ale tylko skala rozdrabniania dotyczy zmiany rozmiaru ziarna w wyniku pracy kruszarki. Z mojego doświadczenia wynika, że nieścisłości w tych definicjach szybko prowadzą do błędów w projektowaniu ciągów technologicznych, na przykład źle dobranych urządzeń albo niewłaściwego ustawienia parametrów procesu. Dlatego warto dobrze zapamiętać, że skala rozdrabniania to po prostu stosunek wymiaru maksymalnego ziarna w nadawie do wymiaru maksymalnego w produkcie po rozdrabnianiu – i nie należy jej mylić z sortowaniem, przesiewaniem czy klasyfikacją, które dotyczą już podziału na frakcje po rozdrabnianiu.