W wyniku rozdrabniania w kruszarce szczękowej otrzymano produkt o uziarnieniu od 0 do 20 mm. Graniczny stopień rozdrobnienia dla nadawy o uziarnieniu od 0 do 36 mm w tej kruszarce wynosi
Graniczny stopień rozdrobnienia (z angielskiego: reduction ratio) to ważny parametr w procesie rozdrabniania surowców mineralnych. Wylicza się go jako stosunek maksymalnego wymiaru ziarna w nadawie do maksymalnego wymiaru ziarna w produkcie. W tym pytaniu nadawa ma uziarnienie od 0 do 36 mm, a produkt od 0 do 20 mm. Zatem stopień rozdrobnienia wynosi 36 mm : 20 mm = 1,8. To jest taki trochę fundament, jeśli chodzi o wybór kruszarki do danej operacji – określamy, ile razy materiał musi zostać rozdrobniony, żeby osiągnąć wymagany sortyment. W praktyce, przy planowaniu ciągu technologicznego, zawsze zwraca się uwagę na ten parametr, bo zbyt niska wartość oznacza, że albo kruszarka jest przewymiarowana, albo nie wykorzystujemy jej możliwości. Z kolei zbyt wysoki stopień może prowadzić do przeciążenia urządzenia i dużego zużycia elementów roboczych. W branżowych opracowaniach i katalogach maszyn bardzo często podaje się maksymalny możliwy stopień rozdrobnienia dla danego typu kruszarki. Takie obliczenia przydają się na każdym etapie – od projektowania zakładu po ocenę pracy maszyn w terenie. Moim zdaniem dobrze to sobie przećwiczyć na różnych przykładach, bo to podstawa dla każdego technologicznego analityka w tej branży.
Kruszarki szczękowe są powszechnie stosowane w przeróbce surowców mineralnych do wstępnego rozdrabniania materiału. Kluczowym parametrem opisującym ich pracę jest tzw. graniczny stopień rozdrobnienia, który liczymy jako iloraz największego ziarna nadawy i największego ziarna produktu. Błędne odpowiedzi wynikają czasem z niewłaściwego rozumienia tego stosunku lub pomylenia go z innymi współczynnikami technologicznymi. Przykładowo, niektórzy mylą to z proporcją frakcji drobnych do grubszych, albo traktują uziarnienie jako średnie wartości, co nie znajduje odzwierciedlenia w praktyce przemysłowej – tu zawsze patrzy się na największy wymiar. Przyjęcie wartości takich jak 0,6 jest typowym błędem – w rzeczywistości nie istnieje taka sytuacja, gdzie produkt miałby większe ziarno niż nadawa, a wynik mniejszy od 1,0 to wręcz fizycznie niemożliwe. Wartość 2,0 często pojawia się jako zaokrąglenie lub „strzał” bez dokładnych rachunków, ale tu 36 mm podzielone przez 20 mm daje dokładnie 1,8 – i to właśnie jest wzorcowy sposób liczenia, zgodny z praktykami stosowanymi w górnictwie i przeróbce surowców. Wysoka liczba, jak 3,6, mogłaby się zdarzyć przy dużo większej nadawie lub drobniejszym produkcie, ale w tym konkretnym przypadku nie ma uzasadnienia technologicznego. Moim zdaniem, warto zawsze pamiętać, że poprawne obliczenie stopnia rozdrobnienia jest kluczowe przy doborze maszyn i planowaniu przepływu materiału, bo błędne założenia prowadzą do niewłaściwej pracy instalacji i zwiększonych kosztów eksploatacji. To jest taki detal, który robi różnicę w codziennej pracy technologa czy mechanika zakładowego.