Sortyment „kostka” to jeden z najbardziej charakterystycznych produktów węgla kamiennego, jeśli chodzi o uziarnienie. Zgodnie z normami branżowymi i praktyką w kopalniach, kostka obejmuje właśnie ziarna o wymiarach od 60 do 200 mm – czyli dokładnie ten zakres, który podano w pytaniu. Jest to tzw. węgiel grubego sortymentu, bardzo ceniony przez odbiorców indywidualnych, szczególnie do tradycyjnych pieców kaflowych i kotłów zasypowych. Kostka spalana jest efektywnie, daje dużo ciepła i ma stosunkowo mało popiołu – to duży plus w eksploatacji. Moim zdaniem, warto pamiętać, że w sortowniach przed skierowaniem węgla do odpowiednich zbiorników stosuje się przesiewacze i sortowniki, które właśnie na tej podstawie – uziarnienia – dzielą surowiec na określone frakcje. Z innych popularnych sortymentów: groszek ma ziarenka dużo mniejsze (8–31,5 mm), grysik jeszcze drobniejszy, a miał to praktycznie pył i drobinki do kilku milimetrów. W praktyce inżynierskiej zawsze należy zwracać uwagę na dobór właściwego sortymentu, bo od tego zależy efektywność spalania i żywotność urządzeń. Kostka z uwagi na swoje właściwości trafia do zbiorników o dużej pojemności, żeby odpowiadać na zapotrzebowanie odbiorców w sezonie grzewczym. Warto też wiedzieć, że klasyfikacja sortymentów jest nie tylko kwestią techniczną, ale także handlową – każda partia węgla musi być precyzyjnie opisana pod względem granulacji. Takie standardy obowiązują we wszystkich nowoczesnych zakładach przeróbczych.
W branży węglowej bardzo często pojawiają się mylne wyobrażenia dotyczące sortymentów, zwłaszcza jeśli chodzi o ich uziarnienie. Groszek, mimo że brzmi dość „dużo”, w rzeczywistości obejmuje ziarna o znacznie mniejszych wymiarach – najczęściej w zakresie 8–31,5 mm, zależnie od normy i kopalni. To materiał, który świetnie sprawdza się w nowoczesnych kotłach retortowych czy podajnikowych, ale nie ma szans trafić do zbiornika przeznaczonego na frakcję 60–200 mm. W przypadku grysiku mówimy już o jeszcze drobniejszych ziarnach, zwykle w przedziale 1–8 mm, stosowanych m.in. jako podsypka lub do specjalistycznych instalacji spalania – to zupełnie inny produkt, nieporównywalny z kostką pod względem przeznaczenia. Miał natomiast to najdrobniejszy sortyment – ziarna poniżej 1 mm, często wykorzystywane w elektrowniach zawodowych, gdzie są podawane do kotłów pyłowych. Takie rozdrobnienie wyklucza z definicji możliwość zastosowania w klasycznym kotle domowym czy większych instalacjach indywidualnych. Moim zdaniem, jednym z najczęstszych powodów błędnych odpowiedzi jest zaufanie do potocznych nazw, które nie zawsze pokrywają się z rzeczywistymi parametrami granulacji. Warto też pamiętać, że w technologii przeróbki mechanicznej kopalin podział na sortymenty odbywa się na podstawie ścisłych norm i wytycznych. Pomyłka w rozpoznaniu sortymentu może prowadzić do poważnych problemów przy magazynowaniu i spalaniu – np. złe dozowanie, zatykanie podajników czy nieprawidłowe spalanie. Współczesne zakłady stawiają na precyzyjne sortowanie, bo od tego zależy jakość produktu końcowego i satysfakcja odbiorcy. W razie wątpliwości zawsze warto sięgnąć do aktualnych norm, które jednoznacznie określają zakresy uziarnienia każdego sortymentu.