Zgarniak stanowi wyposażenie
Zgarniak to bardzo charakterystyczny element wyposażenia wirówki odwadniającej. W praktyce przemysłowej jego zadaniem jest usuwanie z wirnika produktów stałych oddzielonych od cieczy, najczęściej osadu lub koncentratu. Działa on w ten sposób, że obracając się razem z bębnem wirówki, „zgarnia” urobek, który pod wpływem siły odśrodkowej przylega do ściany bębna. Bez sprawnego zgarniaka proces odwadniania byłby znacznie mniej wydajny, bo osad zalegałby w środku urządzenia i utrudniałby dalszą pracę – a nawet mógłby prowadzić do awarii czy wyważenia wirówki. Z mojego doświadczenia w laboratorium przeróbczym wynika, że odpowiednia regulacja zgarniaka (jego prędkość obrotowa, kształt, materiał wykonania) ma olbrzymi wpływ na czystość i końcową wilgotność odwadnianego produktu. W najlepszych zakładach regularnie sprawdza się stan techniczny zgarniaka, bo nawet drobne zużycie pióra może prowadzić do nierównomiernego odbioru osadu i wzrostu strat. Warto pamiętać, że w innych urządzeniach do przeróbki mechanicznej kopalin, takich jak przesiewacze czy sita łukowe, nie montuje się tego typu elementów, bo tam mechanizm działania oparty jest o zupełnie inne zjawiska fizyczne (przesiewanie mechaniczne, przepływ przez szczeliny).
Często można spotkać się z przeświadczeniem, że zgarniaki występują w różnych typach urządzeń przeróbczych, takich jak przesiewacze, sita łukowe czy suszarki, ponieważ w każdej z tych maszyn następuje oddzielenie części stałych od ciekłych lub gazowych. Jednak to uproszczenie, które może prowadzić do błędnych wniosków. W suszarkach główną rolę odgrywa przepływ powietrza i działania termiczne, a elementy mechaniczne służą bardziej do przemieszczania czy rozluźniania materiału, niż fizycznego „zdejmowania” osadu ze ściany urządzenia. Sita łukowe natomiast pracują dzięki specyficznemu kształtowi i konstrukcji szczelin – oddzielają cząstki na skutek ruchu grawitacyjnego i rozdziału wielkościowego, a nie poprzez mechaniczny odbiór osadu. Przesiewacze bazują zwykle na ruchu wibracyjnym lub oscylacyjnym, gdzie siły dynamiczne powodują przechodzenie materiału przez oczka sita. Zgarniak nie jest tam potrzebny, bo nie dochodzi do gromadzenia się osadu na powierzchni podobnej do ściany bębna wirówki. Typowym błędem jest utożsamianie każdej funkcji czyszczącej lub odgarniającej w maszynach z zgarniakiem, tymczasem zgarniak jako element konstrukcyjny jest charakterystyczny praktycznie wyłącznie dla wirówek odwadniających (zarówno poziomych, jak i pionowych), gdzie jest niezbędny do ciągłego usuwania fazy stałej z obwodu bębna. W praktyce warsztatowej brak takiego rozróżnienia prowadzi do niepoprawnego serwisowania urządzeń i strat wydajności. Dlatego warto dobrze zrozumieć, jakie mechanizmy oddzielania są stosowane w różnych urządzeniach przeróbczych i gdzie naprawdę występuje zgarniak.