Graniczny stopień rozdrobnienia to bardzo ważny wskaźnik technologiczny przy projektowaniu oraz doborze urządzeń do przeróbki mechanicznej surowców mineralnych. W przypadku kruszarki szczękowej, analizując rozdrabnianie kruszywa granitowego z zakresu 0–20 mm do frakcji poniżej 8 mm, wyznaczamy ten parametr jako stosunek maksymalnego wymiaru ziarna podawanego do urządzenia do maksymalnego wymiaru ziarna w produkcie. W tym przypadku 20 mm/8 mm daje dokładnie 2,5. Takie podejście jest zgodne z branżowymi normami i praktyką pracy w zakładach przeróbczych – często przyjmuje się, że dla kruszarek szczękowych graniczny stopień rozdrobnienia oscyluje w granicach 3, co odpowiada realnym możliwościom konstrukcyjnym tych maszyn. Moim zdaniem umiejętność właściwego wyznaczania tego parametru pozwala nie tylko na dobranie odpowiednich urządzeń do konkretnego procesu, ale też na kontrolę jakości samego rozdrobnienia, co później bezpośrednio przekłada się na efektywność dalszych etapów np. przesiewania czy wzbogacania. W praktyce często spotyka się sytuacje, gdzie zbyt optymistycznie podchodzi się do możliwości kruszarek, co prowadzi do ich przeciążenia lub niewłaściwej klasy ziarnowej produktu końcowego. Dobrze jest pamiętać, że stopień rozdrobnienia nie powinien być zbyt wysoki dla jednego urządzenia – lepiej rozłożyć proces na kilka etapów, zgodnie z zasadami ekonomii przeróbki i trwałości maszyn.
W przypadku tego zadania wiele osób wpada w pułapkę niewłaściwego zrozumienia definicji granicznego stopnia rozdrobnienia. Spotkałem się już wielokrotnie z sytuacją, że ktoś pomylił to pojęcie z relacją wydajności lub po prostu wybrał wartość, która „wydaje się” bezpieczna technicznie. Podejścia, gdzie wybierane są liczby poniżej 1, takie jak 0,4 czy 0,7, sugerują, że użytkownik błędnie zrozumiał kierunek podziału – stopień rozdrobnienia zawsze określamy jako stosunek wymiaru ziarna podawanego do wymiaru produktu. Jeśli podzielimy 8 mm przez 20 mm, wyjdzie nam liczba poniżej 1, co nie ma sensu technologicznego i jest niezgodne z praktyką branżową. Z kolei odpowiedź 1,5 sugeruje pewne rozumienie tematu, ale ciągle jest to wartość zbyt niska dla kruszarek szczękowych. Z mojego doświadczenia, urządzenia tej klasy osiągają stopnie rozdrobnienia w zakresie 2–4, zależnie od typu i warunków pracy. W praktyce dobierając urządzenia do przeróbki, należy pamiętać, że zbyt niski stopień rozdrobnienia prowadzi do nieoptymalnego wykorzystania mocy urządzenia, a zbyt wysoki – do szybkiego zużycia elementów roboczych i możliwych awarii. To, że graniczny stopień rozdrobnienia w tym przypadku wynosi 2,5, wynika z prostego przeliczenia: 20 mm (max podawanego) / 8 mm (max otrzymanego). Takie podejście jest zgodne z zasadami inżynierii procesowej i praktyką eksploatacyjną w zakładach przeróbczych. Kluczem jest poprawne zrozumienie definicji i praktycznych ograniczeń maszyn – co bardzo przydaje się w późniejszej pracy zawodowej, bo pozwala unikać typowych błędów projektowych i eksploatacyjnych.