Kwalifikacja: GIW.11 - Organizacja procesu przeróbki kopalin stałych

Pył węglowy to bardzo niebezpieczny składnik środowiska pracy w procesach przeróbki i magazynowania węgla. Często jednak błędnie zakłada się, że wybuch może nastąpić dopiero przy dużo większych stężeniach pyłu, np. rzędu 100 czy nawet 500 g/m³. Takie podejście wynika z niedocenienia skali zagrożenia – w praktyce już znacznie niższe wartości są wystarczające do rozpoczęcia reakcji wybuchowej. W rzeczywistości, stężenie minimalne, przy którym pył węglowy w powietrzu staje się wybuchowy, określa się na poziomie 50 g/m³. Wybór niższej wartości, na przykład 10 g/m³, jest z kolei typowym błędem wynikającym z braku rozróżnienia między zagrożeniem wybuchem a innymi szkodliwościami pyłu (np. pylicą węglową), gdzie dopuszczalne stężenia są znacznie niższe i chodzi przede wszystkim o ochronę dróg oddechowych pracowników. Inaczej jest w przypadku wybuchów – tutaj decyduje nie tyle szkodliwość zdrowotna, co zdolność mieszaniny do przenoszenia płomienia i gwałtownego rozprężania gazów. Wyższe wartości, takie jak 100 czy 500 g/m³, rzeczywiście zwiększają intensywność potencjalnego wybuchu, ale sam wybuch może się już pojawić od 50 g/m³. To minimalna koncentracja, która pozwala na powstanie tzw. chmury wybuchowej przy obecności zapłonu. Mylenie tych wartości prowadzi czasem do zaniedbań – ktoś może pomyśleć, że wystarczy, by w pomieszczeniu nie unosił się widoczny pył, a tymczasem nawet ledwo zauważalne stężenie niesie poważne ryzyko. W branży od lat obowiązują przepisy nakazujące prewencyjne działania już przy przekroczeniu tej dolnej granicy. Praktyka pokazuje, że właśnie nieuwaga na to, jak nisko ustawiona jest ta granica, przyczynia się do najpoważniejszych incydentów. Najlepsze zakłady, moim zdaniem, niezwłocznie reagują nawet na sygnały o zbliżaniu się do tych 50 g/m³ i nie czekają z działaniami zabezpieczającymi na wyższe wartości.