Prawidłowa odpowiedź to 4%, co wynika z poprawnego zastosowania wzoru bilansowego na zawartość składnika w produkcie wzbogacania. W tego typu zadaniach warto pamiętać o zasadzie zachowania masy oraz tzw. bilansie popiołu. Skoro wychód koncentratu to 85%, a uzysk popiołu w koncentracie wynosi 20%, możemy przyjąć, że na 100 kg nadawy otrzymujemy 85 kg koncentratu, a ilość popiołu w tym koncentracie to 20% popiołu z nadawy. Nadawa zawiera 16% popiołu, czyli 16 kg. Zatem 20% z 16 kg daje 3,2 kg popiołu w koncentracie. Żeby policzyć zawartość popiołu w koncentracie, dzielimy ilość popiołu w koncentracie przez jego masę: 3,2 kg / 85 kg = 0,0376, czyli około 4%. Właśnie takie podejście jest standardem w obliczeniach parametrów procesów przeróbczych. W praktyce inżyniera przeróbczego często robi się takie szybkie bilanse, żeby ocenić efektywność procesu i ustalić, czy uzyskiwane produkty spełniają wymagania odbiorców. Moim zdaniem, to jeden z tych tematów, które naprawdę przydają się w codziennej pracy – nie tylko na egzaminie. Działy technologiczne wręcz wymagają tego typu szybkich szacunków, żeby nie przepuszczać materiału o zbyt wysokiej zawartości popiołu dalej. Dzięki takim obliczeniom można wychwycić, gdzie pojawiają się straty czy problemy na ciągu technologicznym. Z mojego doświadczenia to sprawa praktyczna, bezpośrednio przekładająca się na rentowność zakładu.
Wiele osób myli się w tego typu zadaniach, szczególnie przy interpretacji pojęć takich jak wychód koncentratu czy uzysk popiołu w koncentracie. Wybierając odpowiedzi typu 5% można było założyć, że stosunek ilości popiołu w koncentracie do jego ogólnej masy jest większy, ale nieprawidłowo policzyć udział popiołu – często przez opuszczenie przeliczenia uzysku względem całkowitej ilości materiału wejściowego. Z kolei wskazanie wartości aż 68% lub nawet 80% wynika zazwyczaj z błędnej interpretacji uzysku popiołu jako zawartości popiołu w koncentracie lub mylenia udziałów masowych z procentową zawartością składnika. To typowy błąd: zamiana miejscami parametrów albo nieuwzględnienie, że uzysk popiołu w koncentracie to procent ilości popiołu w nadawie, a nie procent masy koncentratu. W praktyce takie błędy prowadzą do radykalnego przeszacowania zanieczyszczenia produktu, co byłoby nie do zaakceptowania w zakładach przeróbczych. Branżowe standardy wymagają, by koncentraty węglowe miały jak najniższą zawartość popiołu – powyżej kilku procent taki produkt traci na wartości. Prawidłowe rozumienie bilansu składników i umiejętność przeprowadzenia prostych obliczeń matematycznych to klucz w pracy technika przeróbki, bo pozwala nie tylko na szybkie sprawdzenie jakości produktu, ale i na identyfikację ewentualnych punktów, gdzie proces działa nieefektywnie. Warto zawsze pamiętać, że uzysk popiołu w koncentracie to nie to samo co zawartość popiołu w koncentracie – to dwie różne wielkości i ich pomylenie prowadzi do błędnego wyniku.