Węgiel płomienny to rodzaj węgla kamiennego o najwyższej zawartości części lotnych spośród wymienionych typów. Części lotne to mieszanina związków organicznych i nieorganicznych, które ulatniają się z węgla pod wpływem wysokiej temperatury, np. podczas spalania lub koksowania. W praktyce im większa zawartość części lotnych, tym węgiel lepiej się zapala i szybciej daje intensywny płomień – stąd właśnie nazwa tego typu węgla. Węgiel płomienny wykorzystuje się najczęściej w energetyce, szczególnie tam, gdzie ważne jest szybkie uzyskanie wysokiej temperatury i łatwy rozruch kotłów, np. w ciepłownictwie lokalnym. Z mojego doświadczenia wynika, że operatorzy kotłowni lubią ten rodzaj węgla za to, jak łatwo można osiągnąć stabilny płomień praktycznie „od ręki”. W przeciwieństwie do antracytu czy metaantracytu, które są trudniejsze do zapłonu, węgiel płomienny daje dużo gazów palnych i dzięki temu ułatwia prowadzenie procesu spalania. Branżowe normy (np. PN-82/G-97002) jasno określają, że zawartość części lotnych w węglu płomiennym wynosi nawet powyżej 30%. To bardzo ważne kryterium przy doborze paliwa do określonych zastosowań, bo wpływa na parametry procesu spalania, emisję zanieczyszczeń i bezpieczeństwo eksploatacji. Moim zdaniem, warto zapamiętać te różnice, bo przydają się zarówno w pracy w laboratorium, jak i podczas rozmów z klientami czy pracownikami kotłowni.
Zdarza się, że typy węgla mylą się ze sobą, zwłaszcza jeśli chodzi o zawartość części lotnych, ale kluczowe jest zrozumienie, czym tak naprawdę są te frakcje. Części lotne w węglu to wszystkie substancje, które wydzielają się w postaci gazów i par podczas silnego podgrzewania węgla bez dostępu powietrza. Ich zawartość decyduje o wielu właściwościach eksploatacyjnych paliwa. Typowe pomyłki polegają na utożsamianiu wysokiej kaloryczności czy twardości węgla z dużą ilością części lotnych, a to nie zawsze idzie w parze. Na przykład węgiel chudy, mimo że bywa stosunkowo łatwo dostępny, ma dość niską zawartość części lotnych. Jego spalanie jest mniej dynamiczne i nie daje tak intensywnego płomienia jak w przypadku węgla płomiennego. Jeszcze bardziej mylące bywa zestawianie antracytu czy metaantracytu z dużą ilością części lotnych, bo są to typy węgla praktycznie pozbawione tej frakcji – stąd znacznie trudniej je zapalić, nie nadają się do szybkiego rozruchu kotłów i generalnie dają bardzo spokojny płomień lub nawet żar bez wyraźnego płomienia. W praktyce branżowej przy dobieraniu paliwa do celów energetycznych, przemysłowych albo do koksowania zawsze patrzy się właśnie na zawartość części lotnych, bo ona decyduje o charakterystyce spalania i bezpieczeństwie obsługi. Zbyt mała ilość części lotnych utrudnia zapłon, a zbyt duża – może prowadzić do niekontrolowanych wybuchów gazów w paleniskach. Dlatego tak ważne jest rozróżnianie typów węgla pod tym względem. Najwięcej części lotnych ma węgiel płomienny, co przekłada się na jego praktyczne zastosowania w energetyce i ciepłownictwie. Niska zawartość części lotnych w antracycie i metaantracycie ogranicza ich użycie głównie do procesów, gdzie istotna jest stabilność spalania oraz wysoka wartość opałowa, a nie intensywność płomienia. To warto zapamiętać, bo tego typu pomyłki techniczne mogą prowadzić do kiepskiego doboru paliwa i problemów podczas eksploatacji kotłów.