Na rysunku przedstawiono fragment kruszarki
To jest typowy obraz kruszarki udarowej – bardzo charakterystyczna budowa i sposób rozdrabniania surowca. Kruszarki udarowe działają w ten sposób, że materiał jest wrzucany do wnętrza maszyny i uderzany z dużą siłą przez szybko obracające się młoty, bijaki lub tarcze. Moim zdaniem, największym atutem tego typu kruszarki jest możliwość uzyskania bardzo dobrego efektu rozdrobnienia – szczególnie w przypadku materiałów o średniej twardości i tych zawierających domieszki zanieczyszczeń. W praktyce spotykam je w zakładach przeróbczych, gdzie liczy się wydajność oraz możliwość łatwej regulacji uziarnienia produktu końcowego. Z mojego doświadczenia wynika, że kruszarki udarowe dobrze radzą sobie też z materiałami o nieregularnym kształcie – co nie zawsze jest możliwe w innych typach kruszarek. Branżowe dobre praktyki zalecają stosowanie tych urządzeń tam, gdzie trzeba szybko rozkruszyć dużą ilość kruszywa lub surowca wtórnego, a miejsce montażu pozwala na większą przestrzeń wokół maszyny – bo jednak układ udarowy wymaga trochę więcej miejsca niż np. szczękowy. Ważne też, aby regularnie kontrolować stan zużycia elementów udarowych – to klucz do utrzymania bezawaryjnej pracy i odpowiedniej jakości produktu. Kruszarki udarowe są szeroko stosowane w przemyśle budowlanym, cementowym, ale także przy przeróbce złomu metalowego czy recyklingu gruzu budowlanego.
Patrząc na przedstawiony schemat, łatwo o pomyłkę, bo wiele osób na pierwszy rzut oka utożsamia kruszarki z tymi najbardziej klasycznymi, jak szczękowe czy stożkowe. Jednak budowa i zasada działania znacząco się różni. Kruszarka szczękowa opiera się na ściskaniu materiału między dwoma płytami – jedną stałą, drugą ruchomą. To typowe rozwiązanie do wstępnego rozdrabniania dużych brył, ale nie daje możliwości rozbijania materiału dynamicznego, jak w przypadku uderzeń. Kruszarka stożkowa z kolei wykorzystuje stożkowy mechanizm zgniatania, zapewniając precyzyjne rozdrabnianie i jest skuteczna przy twardszych minerałach, które wymagają siły zgniatania, a nie uderzenia. Natomiast kruszarki walcowe pracują na zasadzie miażdżenia materiału pomiędzy dwoma obracającymi się walcami – świetne do uzyskania drobnego produktu, ale kompletnie inaczej wygląda układ rozdrabniający niż w kruszarkach udarowych. Typowym błędem myślowym jest tutaj utożsamianie wszystkich kruszarek z podobnym mechanizmem pracy, tymczasem kruszarki udarowe są unikatowe, bo opierają się na dynamicznym rozbijaniu materiału przy pomocy bijaków, co widać po rozbłysku cząstek na rysunku. Taka maszyna idealnie sprawdza się przy materiałach średnio-twardych i delikatniejszych, które źle znoszą ściskanie czy zgniatanie. Warto też pamiętać, że dobór rodzaju kruszarki zawsze powinien wynikać z charakterystyki materiału i wymagań procesu – nie ma jednej uniwersalnej maszyny do wszystkiego. Rozpoznawanie mechanizmu udarowego po budowie to kluczowa umiejętność każdego technika w branży.