Na zdjęciu widać klasyczne sita kwadratowe prętowe, które są jednym z najbardziej charakterystycznych narzędzi wykorzystywanych w przesiewaniu materiałów sypkich, zwłaszcza w branży przeróbki kopalin stałych. Sita tego typu zbudowane są z prętów ułożonych równolegle w kwadratowej ramie, przy czym przestrzenie między prętami decydują o wielkości przesiewanej frakcji. Pręty wykonuje się zwykle ze stali wysokiej jakości, odpornej na ścieranie, co ma kluczowe znaczenie przy pracy z materiałami o dużej twardości czy podwyższonej wilgotności. Co ważne, konstrukcja prętowa zapewnia mniejsze zapychanie się sita w porównaniu do perforowanych blach – to ogromny atut w codziennej eksploatacji, gdzie liczy się wydajność i minimalizacja przestojów. Moim zdaniem, w wielu zakładach przeróbczych właśnie sita prętowe są wybierane do przesiewania grubszych frakcji, bo lepiej radzą sobie z odseparowywaniem tzw. nadziarna i są dużo łatwiejsze w utrzymaniu. Takie rozwiązania są zgodne z wymaganiami norm technicznych dotyczących kontroli ziarnistości materiałów, a także pozwalają na szybkie czyszczenie i konserwację. W praktyce, jeśli ktoś raz spróbował przesiewać wilgotny żwir na sicie perforowanym, to na długo zapamięta, jak bardzo lepsze są prętowe. To takie trochę niedoceniane, ale naprawdę praktyczne narzędzie – i to nie tylko w kopalniach, ale też w laboratoriach czy podczas kontroli jakości kruszyw budowlanych.
W praktyce rozróżnianie typów sit jest fundamentalne dla efektywnego prowadzenia procesów przesiewania, a błędy w ich identyfikacji mogą prowadzić do poważnych problemów z wydajnością czy dokładnością rozdziału materiałów. Sita perforowane – zarówno kwadratowe, jak i okrągłe – różnią się tym, że ich powierzchnia robocza składa się z blachy z wyciętymi otworami, odpowiednio kwadratowymi lub okrągłymi, a nie prętów. Taka konstrukcja jest bardziej podatna na zapychanie, szczególnie przy przesiewaniu materiałów wilgotnych lub lepkich. Wybierając opcję „perforowane prętowe”, można się łatwo pomylić przez skojarzenie terminu „perforowane” z dowolną powierzchnią z otworami, jednak technicznie rzecz biorąc, pręty nie są perforacją, tylko elementami nośnymi. Z kolei sita okrągłe perforowane są powszechne w sortowaniu drobniejszych frakcji, ale ich wygląd zasadniczo różni się od układu prętowego – mają regularnie rozmieszczone okrągłe otwory w blasze. Z mojego doświadczenia, najczęstszy błąd wynika z nieuważnego przyjrzenia się budowie ramy i powierzchni przesiewającej – prętowe są z prętów, a nie z blachy. Ta subtelna, ale kluczowa różnica, wpływa na to, jak zachowuje się materiał podczas przesiewania. W branżowych standardach zaleca się zawsze analizę nie tylko geometrii otworów, ale również materiału i sposobu wykonania sita, bo to przekłada się na żywotność oraz jakość rozdziału ziarn. Sita prętowe, zwłaszcza w wersji kwadratowej, to taki trochę złoty środek między wydajnością a łatwością eksploatacji i naprawdę warto je odróżniać od typowych sita perforowanych.