Ile sztuk słoików należy przygotować do zapakowania 600 kg dżemu truskawkowego, jeżeli w słoiku mieści się 400 g dżemu, a straty dla słoików wynoszą 0,3%?
A. 1545 sztuk.
B. 1500 sztuk.
C. 1950 sztuk.
D. 1505 sztuk.
W tym zadaniu kluczowe jest prawidłowe przeliczenie masy dżemu na liczbę opakowań oraz doliczenie strat opakowaniowych. Najpierw 600 kg trzeba zamienić na gramy, bo pojemność słoika podano w gramach: 600 kg = 600 000 g. Jeżeli jeden słoik mieści 400 g dżemu, to podstawowa liczba słoików wynosi 600 000 g : 400 g = 1500 sztuk. To jednak nie koniec, bo w praktyce produkcyjnej zawsze uwzględnia się straty: pęknięcia, wyszczerbienia, odrzuty po kontroli jakości, błędy podczas podawania opakowań na linię albo uszkodzenia przy zamykaniu. Straty wynoszą 0,3%, więc 1500 × 0,3% = 4,5 słoika. Nie da się przygotować pół słoika, dlatego zgodnie z dobrą praktyką magazynowo-produkcyjną zaokrągla się w górę. Trzeba więc przygotować 1500 + 5 = 1505 sztuk. Moim zdaniem to bardzo praktyczne zadanie, bo pokazuje, że w zakładzie spożywczym nie liczy się tylko ilości produktu, ale też realne zużycie opakowań i zapas technologiczny. Takie obliczenia pomagają uniknąć postoju linii rozlewniczej, gdy zabraknie kilku słoików pod koniec partii.
W tym obliczeniu łatwo popełnić błąd, jeśli zatrzymamy się tylko na prostym podzieleniu masy dżemu przez pojemność słoika. Wynik 1500 sztuk wynika z rachunku 600 000 g : 400 g, więc opisuje wyłącznie liczbę słoików potrzebnych teoretycznie, bez żadnego zapasu. W warunkach produkcyjnych takie podejście jest ryzykowne, bo część opakowań może zostać odrzucona podczas kontroli wizualnej, uszkodzona w transporcie wewnętrznym albo pęknąć przy zamykaniu. Straty 0,3% nie są stratami masy dżemu, tylko dotyczą słoików, więc trzeba je doliczyć do liczby opakowań. Z kolei zbyt wysokie wyniki, takie jak 1545 czy 1950 sztuk, zwykle wynikają z pomylenia procentu z dużo większym zapasem albo z błędnego przeliczenia 0,3% jako 3% lub nawet więcej. To częsty błąd: zapis 0,3% oznacza trzy dziesiąte procenta, czyli 0,003 w zapisie dziesiętnym, a nie 0,03. Przy 1500 słoikach strata wynosi tylko 4,5 sztuki, więc po zaokrągleniu w górę potrzeba 5 dodatkowych słoików. Dobra praktyka w technologii żywności mówi, żeby przy planowaniu produkcji zaokrąglać opakowania do pełnych sztuk, bo nie można zamówić ani użyć części słoika. Właściwy wynik to więc 1505 sztuk, a nie sama wartość teoretyczna ani przesadnie zawyżony zapas.