Umowę zlecenia charakteryzuje
A. staranne wykonanie określonego działania i brak nawiązania stosunku pracy
B. ciągłość stosunku pracy i możliwość wykonania w dowolnym czasie
C. możliwość nieosobistego świadczenia i osiągnięcie rezultatu końcowego
D. osobiste wykonanie, nawiązanie stosunku pracy i przestrzeganie regulaminu pracy
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2014 (arkusz A.65-X-14.01).
Umowę zlecenia najlepiej opisuje staranne wykonanie określonego działania oraz brak nawiązania stosunku pracy. To jest sedno tej umowy. W praktyce zleceniobiorca zobowiązuje się wykonywać dane czynności z należytą starannością, czyli rzetelnie, zgodnie z ustaleniami i zasadami profesjonalnego działania, ale nie zawsze odpowiada za konkretny końcowy rezultat. Przykład: osoba zatrudniona na zleceniu do obsługi klienta ma sumiennie odbierać telefony i udzielać informacji, ale nie gwarantuje, że każdy klient coś kupi. Moim zdaniem to najprostszy sposób odróżnienia zlecenia od umowy o dzieło, gdzie liczy się właśnie konkretny efekt, np. wykonanie projektu graficznego albo naprawa urządzenia. Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną, regulowaną głównie przez Kodeks cywilny, a nie przez Kodeks pracy. Dlatego samo jej zawarcie nie tworzy stosunku pracy, nie daje automatycznie prawa do urlopu wypoczynkowego, nie oznacza podporządkowania pracowniczego ani obowiązku stosowania regulaminu pracy tak jak u pracownika etatowego. W kadrach trzeba jednak uważać: jeśli zlecenie w praktyce wygląda jak etat, czyli jest stałe miejsce, stałe godziny, kierownictwo pracodawcy i podporządkowanie, to może zostać uznane za stosunek pracy. Dobra praktyka jest taka, żeby w umowie jasno opisać czynności, zasady rozliczenia, odpowiedzialność i sposób potwierdzania wykonania zlecenia.
Przy umowie zlecenia łatwo pomylić kilka pojęć, bo w codziennej mowie ludzie często mówią po prostu praca na zleceniu i wrzucają to do jednego worka z etatem albo umową o dzieło. To jednak nie jest to samo. Osiągnięcie konkretnego rezultatu końcowego bardziej pasuje do umowy o dzieło, gdzie najważniejszy jest efekt, np. wykonany raport, strona internetowa, pomalowany pokój czy gotowy projekt. W zleceniu najważniejsza jest należyta staranność przy wykonywaniu czynności, a nie gwarancja sukcesu. Zleceniobiorca ma działać rzetelnie, zgodnie z umową i rozsądnie, ale nie zawsze może zapewnić konkretny wynik. Błędem jest też łączenie zlecenia z ciągłością stosunku pracy. Stosunek pracy powstaje na podstawie umowy o pracę i wiąże się z podporządkowaniem pracownika, miejscem i czasem pracy wyznaczanym przez pracodawcę, prawem do urlopu oraz stosowaniem Kodeksu pracy. Umowa zlecenia jest cywilnoprawna, więc działa na innych zasadach. Nie oznacza to oczywiście pełnej dowolności, bo strony mogą ustalić terminy, sposób wykonywania czynności czy zasady rozliczenia, ale nie powinno to tworzyć typowego podporządkowania pracowniczego. Mylenie osobistego wykonania, regulaminu pracy i nawiązania stosunku pracy ze zleceniem wynika zwykle z patrzenia tylko na to, że ktoś wykonuje czynności dla firmy. W praktyce kadrowej trzeba patrzeć głębiej: czy jest podporządkowanie, kto organizuje pracę, czy liczy się staranne działanie czy rezultat, oraz jaka jest rzeczywista treść współpracy, nie tylko tytuł umowy.