Kto może przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego?
A. Student w wieku 22 lat, uczący się na wyższej uczelni technicznej.
B. Bezrobotny w wieku 43 lat, pobierający zasiłek dla bezrobotnych od trzech miesięcy.
C. Zleceniobiorca z tytułu umowy zlecenia, która stanowi jedyny tytuł do ubezpieczeń społecznych.
D. Pracownik z tytułu zawartej umowy o pracę.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz A.65-SG-20.06).
Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe może wybrać zleceniobiorca, jeżeli z umowy zlecenia podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. W podanym pytaniu ważne jest doprecyzowanie, że umowa zlecenia jest jedynym tytułem do ubezpieczeń społecznych. To oznacza, że zleceniobiorca nie ma np. etatu z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym, który zmieniałby zasady oskładkowania. W praktyce zgłoszenia dokonuje płatnik składek, czyli zwykle zleceniodawca, na formularzu ZUS ZUA, zaznaczając także ubezpieczenie chorobowe. Składka chorobowa jest finansowana przez ubezpieczonego, czyli potrącana z wynagrodzenia zleceniobiorcy. Moim zdaniem to jeden z tych tematów, gdzie łatwo pomylić „dobrowolne” z „dla każdego”, a tak nie jest. Dobrowolność działa tylko wtedy, gdy dana osoba ma odpowiedni tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Praktyczny efekt jest ważny: po spełnieniu warunków, w tym okresu wyczekiwania, zleceniobiorca może mieć prawo do zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub opiekuńczego. Dobra praktyka kadrowo-płacowa to zawsze sprawdzić inne tytuły ubezpieczeniowe danej osoby, wiek, status ucznia lub studenta oraz poprawny kod tytułu ubezpieczenia przed wysłaniem dokumentów do ZUS.
W tym pytaniu najważniejsze jest rozróżnienie, kto podlega ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo, kto może przystąpić do niego dobrowolnie, a kto w ogóle nie ma takiej możliwości z danego tytułu. Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę nie „przystępuje dobrowolnie” do chorobowego, bo jest nim objęty obowiązkowo. To częsty błąd myślowy: skoro pracownik choruje i dostaje świadczenia, to ktoś uznaje, że sam wybiera ubezpieczenie. W kadrach wygląda to inaczej, etat automatycznie rodzi obowiązek zgłoszenia do pełnych ubezpieczeń społecznych, w tym chorobowego. Student w wieku 22 lat również nie jest prawidłowym wyborem. Sam fakt studiowania na uczelni technicznej nie tworzy tytułu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Co więcej, przy umowach zlecenia studenci do 26. roku życia zasadniczo nie podlegają ubezpieczeniom społecznym, więc nie ma „bazy”, do której można by dołączyć chorobowe. Bezrobotny pobierający zasiłek ma określony status ubezpieczeniowy, ale nie daje mu on prawa do dobrowolnego chorobowego na takich zasadach jak zleceniobiorcy czy osoby prowadzące działalność. Tu czasem miesza się pojęcia: ubezpieczenie zdrowotne, emerytalne, rentowe i chorobowe to nie jest jeden wspólny pakiet do dowolnego wyboru. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać prostą zasadę: dobrowolne chorobowe najczęściej dotyczy osób, które z danego tytułu mają obowiązkowe emerytalne i rentowe, ale chorobowe nie jest dla nich automatyczne, np. zleceniobiorców spełniających warunki.