Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, aby potwierdzić nawiązanie stosunku pracy, należy sporządzić
A. umowę o pracę
B. umowę zlecenie
C. umowę o dzieło
D. świadectwo pracy
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2014 (arkusz A.65-X-14.01).
Zgodnie z Kodeksem pracy nawiązanie stosunku pracy potwierdza się przez sporządzenie umowy o pracę. To właśnie ten dokument wskazuje, że między pracownikiem a pracodawcą powstaje stosunek pracy, czyli praca ma być wykonywana osobiście, pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, za wynagrodzeniem. W praktyce kadrowej umowa o pracę powinna określać m.in. strony umowy, rodzaj umowy, datę jej zawarcia, warunki pracy i płacy, stanowisko, wymiar czasu pracy oraz miejsce wykonywania pracy. Moim zdaniem to jeden z podstawowych dokumentów, bez którego łatwo potem o bałagan w aktach osobowych i spory z pracownikiem. Dobra praktyka jest taka, żeby umowę przygotować pisemnie przed dopuszczeniem pracownika do pracy, a egzemplarz przekazać pracownikowi. Umowa o pracę odróżnia się od umów cywilnoprawnych tym, że daje pracownikowi ochronę wynikającą z prawa pracy, np. prawo do urlopu wypoczynkowego, wynagrodzenia minimalnego, norm czasu pracy czy ochrony przed nieuzasadnionym wypowiedzeniem.
W tym pytaniu łatwo pomylić dokumenty, bo wszystkie nazwy brzmią jak coś związanego z pracą albo zatrudnieniem. Trzeba jednak patrzeć na podstawę prawną i charakter relacji między stronami. Umowa o dzieło oraz umowa zlecenie są umowami cywilnoprawnymi, regulowanymi przede wszystkim przez Kodeks cywilny, a nie przez Kodeks pracy. Mogą dotyczyć wykonania określonych czynności albo osiągnięcia konkretnego rezultatu, ale same w sobie nie potwierdzają nawiązania stosunku pracy. Jeśli ktoś pracuje pod kierownictwem pracodawcy, w ustalonych godzinach i miejscu, za stałym wynagrodzeniem, to w praktyce nie powinno się tego zastępować zleceniem tylko po to, żeby ominąć obowiązki pracodawcy. Z mojego doświadczenia to bardzo częsty błąd myślowy: skoro ktoś wykonuje pracę, to każda umowa będzie dobra. No właśnie nie. W prawie pracy znaczenie ma podporządkowanie pracownika i organizacja pracy przez pracodawcę. Świadectwo pracy też nie służy do potwierdzania rozpoczęcia zatrudnienia. Jest ono wydawane po ustaniu stosunku pracy i dokumentuje przebieg zakończonego zatrudnienia, np. okres pracy, wykorzystany urlop czy tryb rozwiązania umowy. Dlatego właściwym dokumentem przy rozpoczęciu zatrudnienia pracowniczego jest umowa o pracę, najlepiej sporządzona pisemnie i włączona do dokumentacji pracowniczej.