Przedsiębiorca rozpoczął działalność gospodarczą, która jest dla niego jedynym tytułem do ubezpieczeń. Ustal kwotę składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy przedsiębiorcy za grudzień 2025 r., jeżeli przysługuje mu preferencyjna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie 1 399,80 zł.
A. 14,00 zł
B. 34,30 zł
C. 0,00 zł
D. 20,30 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2021 (arkusz A.65-SG-21.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Odpowiedź 0,00 zł jest prawidłowa, bo przy składkach na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy nie wystarczy tylko pomnożyć podstawy przez stawkę. Najpierw trzeba sprawdzić, czy w ogóle powstaje obowiązek opłacania tych składek. U przedsiębiorcy składki na FP i FS opłaca się zasadniczo wtedy, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wynosi co najmniej tyle, ile minimalne wynagrodzenie za pracę. W grudniu 2025 r. podana podstawa preferencyjna to 1 399,80 zł, czyli 30% minimalnego wynagrodzenia. Jest więc wyraźnie niższa od pełnej płacy minimalnej. Skoro działalność gospodarcza jest jedynym tytułem do ubezpieczeń, nie ma tu drugiej podstawy, którą można by doliczyć do limitu. W praktyce w dokumentach ZUS przedsiębiorca z preferencyjnymi składkami społecznymi wykazuje składki emerytalną, rentową, chorobową dobrowolną jeśli ją wybrał, wypadkową i zdrowotną, ale składka na FP i FS wynosi 0,00 zł. Moim zdaniem to jeden z tych tematów, gdzie najważniejsza jest kolejność: najpierw warunek minimalnej podstawy, dopiero potem ewentualne liczenie stawki.
W tym zadaniu łatwo wpaść w pułapkę mechanicznego liczenia procentów od podanej podstawy. Kwoty 14,00 zł, 20,30 zł i 34,30 zł wynikają z zastosowania stawek Funduszu Pracy albo Funduszu Solidarnościowego, albo ich sumy, do podstawy 1 399,80 zł. Sam rachunek może wyglądać całkiem sensownie, bo 1% od tej podstawy daje około 14,00 zł, 1,45% daje około 20,30 zł, a łącznie 2,45% daje około 34,30 zł. Problem w tym, że tu nie chodzi tylko o działanie matematyczne. W rozliczeniach ZUS trzeba najpierw ustalić, czy przedsiębiorca w ogóle ma obowiązek opłacania składek na FP i FS. Dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą taki obowiązek występuje co do zasady wtedy, gdy podstawa składek emerytalno-rentowych osiąga co najmniej minimalne wynagrodzenie. Preferencyjna podstawa w wysokości 1 399,80 zł jest niższa, bo odpowiada 30% minimalnego wynagrodzenia. Dodatkowo w pytaniu podkreślono, że działalność jest jedynym tytułem do ubezpieczeń, więc nie ma innego źródła, które podniosłoby łączną podstawę do wymaganego poziomu. Typowy błąd polega więc na tym, że ktoś widzi hasło Fundusz Pracy i od razu stosuje stawkę 2,45%, bez sprawdzenia progu. W praktyce kadrowo-płacowej i przy obsłudze przedsiębiorców w ZUS taki warunek progowy jest bardzo ważny, bo decyduje, czy składkę nalicza się w ogóle. Dlatego poprawna kwota to 0,00 zł, a nie zaokrąglona wartość wyliczona procentowo.