Przedsiębiorca rozpoczął działalność gospodarczą, która jest dla niego jedynym tytułem do ubezpieczeń. Ustal kwotę składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy przedsiębiorcy za grudzień 2026 r., jeżeli przysługuje mu preferencyjna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie 1 441,80 zł.
A. 36,77 zł
B. 14,42 zł
C. 35,32 zł
D. 0,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2021 (arkusz A.65-SG-21.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Kwota 0,00 zł wynika z zasady, że przedsiębiorca opłaca składkę na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy tylko wtedy, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest co najmniej równa minimalnemu wynagrodzeniu za pracę. W tym zadaniu podano preferencyjną podstawę 1 441,80 zł, czyli podstawę stosowaną przy tzw. małym ZUS na start działalności, już po okresie ulgi na start, jeśli przedsiębiorca ma prawo do preferencyjnych składek społecznych. Ta kwota jest niższa od minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w grudniu 2026 r., więc obowiązek naliczania FP i FS nie powstaje. Nie liczymy więc 2,45% od 1 441,80 zł, mimo że taki odruch jest dość częsty. W praktyce w deklaracji ZUS DRA przedsiębiorca wykazuje składki społeczne i zdrowotną według właściwych zasad, ale składka na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy wynosi 0,00 zł. Moim zdaniem to jest jedna z tych zasad, które warto zapamiętać praktycznie: przy preferencyjnej podstawie przedsiębiorcy, gdy działalność jest jedynym tytułem do ubezpieczeń, zasadniczo FP i FS nie wystąpią, bo podstawa jest za niska.
W tym zadaniu łatwo wpaść w pułapkę mechanicznego mnożenia podstawy przez stawkę funduszy. Składka na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy dla przedsiębiorcy jest powiązana z podstawą wymiaru składek emerytalnych i rentowych, ale nie oznacza to, że zawsze liczymy ją od każdej podstawy społecznej. Kluczowy jest warunek minimalnego wynagrodzenia. Jeżeli przedsiębiorca ma tylko jeden tytuł do ubezpieczeń, czyli wyłącznie działalność gospodarczą, to sprawdzamy, czy jego podstawa do składek emerytalnej i rentowych osiąga co najmniej kwotę minimalnego wynagrodzenia. Preferencyjna podstawa 1 441,80 zł tego warunku nie spełnia, więc składka na FP i FS nie jest należna. Wynik 35,32 zł najczęściej bierze się z obliczenia 1 441,80 × 2,45% = 35,32 zł, czyli z zastosowania stawki bez sprawdzenia progu. To technicznie poprawne działanie matematyczne, ale merytorycznie złe, bo brakuje warunku powstania obowiązku. Kwota 14,42 zł wygląda jak 1% podstawy, czyli jakby ktoś rozdzielił fundusze albo uwzględnił tylko część składki. To też nie pasuje, bo przy braku obowiązku nie nalicza się ani części na Fundusz Pracy, ani części na Fundusz Solidarnościowy. Z kolei kwoty podobne do 36,77 zł mogą wynikać z użycia innej podstawy albo zaokrąglenia nie tej wartości, co trzeba. W rozliczeniach ZUS dobra praktyka jest taka: najpierw ustalić tytuł ubezpieczenia i podstawę, potem sprawdzić, czy istnieje obowiązek opłacania danego funduszu, a dopiero na końcu wykonywać mnożenie przez stawkę. Tu ten proces zatrzymuje się przed liczeniem składki, dlatego prawidłowe rozliczenie wynosi 0,00 zł.