Instruktor sportowy w ramach umowy o dzieło, z przeniesieniem praw autorskich, opracował specjalny zestaw ćwiczeń aerobowych. Umowa ta nie została zawarta z pracodawcą, z którym instruktor miał nawiązany stosunek pracy. Instruktor nie przekroczył w roku podatkowym limitu 50% kosztów uzyskania przychodu. W tabeli przedstawiono informacje dotyczące zawartej umowy. Stawka zaliczki na podatek dochodowy wynosi 12%. Ile wyniesie wypłata dla wykonawcy dzieła?
| Wyszczególnienie | Wartość |
| Przychód ogółem | 4 000,00 zł |
| Koszty uzyskania przychodu | 50% |
| Ubezpieczenie społeczne | nie dotyczy |
| Ubezpieczenie zdrowotne | nie dotyczy |
| Podstawa naliczenia podatku dochodowego | 2 000,00 zł |
A. 3 760,00 zł
B. 3 520,00 zł
C. 3 616,00 zł
D. 3 640,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2014 (arkusz A.65-X-14.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
W tej sytuacji wypłata dla wykonawcy dzieła wynosi 3 760,00 zł, bo od przychodu 4 000,00 zł najpierw ustala się koszty uzyskania przychodu w wysokości 50%. To są tzw. autorskie koszty uzyskania przychodu, możliwe przy przeniesieniu praw autorskich, o ile mieści się to w ustawowym limicie rocznym. Koszty wynoszą więc 4 000,00 zł × 50% = 2 000,00 zł. Podstawa opodatkowania to przychód pomniejszony o koszty, czyli 4 000,00 zł - 2 000,00 zł = 2 000,00 zł. Od tej podstawy liczymy zaliczkę na PIT: 2 000,00 zł × 12% = 240,00 zł. Nie potrąca się składek społecznych ani zdrowotnych, bo umowa o dzieło nie została zawarta z własnym pracodawcą i w danych jest jasno wskazane, że ubezpieczenia nie dotyczą tej umowy. Wypłata netto to 4 000,00 zł - 240,00 zł = 3 760,00 zł. Moim zdaniem najważniejsze jest tu nie pomylić umowy o dzieło z umową zlecenia, bo przy zleceniu składki ZUS często mocno zmieniają wynik. W praktyce kadrowo-płacowej zawsze warto sprawdzić trzy rzeczy: czy jest przeniesienie praw autorskich, czy nie przekroczono limitu 50% kosztów oraz czy umowa nie jest zawarta z własnym pracodawcą.
Przy tym zadaniu łatwo pójść w złą stronę, bo w rozliczeniach umów cywilnoprawnych pojawia się kilka podobnych mechanizmów: koszty uzyskania przychodu, składki ZUS, składka zdrowotna i zaliczka na podatek. Tutaj jednak dane są dość konkretne. Przychód wynosi 4 000,00 zł, a koszty uzyskania przychodu to 50%, czyli 2 000,00 zł. Podatek liczymy nie od całego przychodu, tylko od podstawy po odjęciu kosztów, czyli od 2 000,00 zł. Zaliczka wynosi 240,00 zł, więc wypłata to 3 760,00 zł. Kwota 3 520,00 zł wynikałaby z potrącenia 12% od całych 4 000,00 zł, czyli z pominięcia autorskich kosztów uzyskania przychodu. To dość typowy błąd, szczególnie gdy ktoś myśli tylko schematem brutto minus podatek. Kwota 3 616,00 zł sugeruje zastosowanie innych kosztów albo dodatkowych potrąceń, których w treści zadania nie ma. Czasem uczniowie dodają składkę zdrowotną lub społeczną nawykowo, bo kojarzą rozliczenie wynagrodzenia z listą płac pracownika. Ale umowa o dzieło, nie zawarta z własnym pracodawcą, co do zasady nie rodzi obowiązku ubezpieczeń ZUS. Kwota 3 640,00 zł też wskazuje na zastosowanie nie tej podstawy opodatkowania albo doliczenie potrącenia, które nie występuje w tabeli. W dobrej praktyce płacowej nie dopisuje się składek ani ulg, jeżeli nie wynikają z rodzaju umowy i danych wejściowych. Najpierw trzeba ustalić tytuł wypłaty, potem koszty, później podstawę podatku, a dopiero na końcu kwotę netto.