W podatkowej księdze przychodów i rozchodów koszty transportu zakupionych towarów, potwierdzone fakturą, należy zaksięgować w kolumnie
A. Zakup towarów handlowych i materiałów wg cen zakupu.
B. Wartość sprzedanych towarów i usług.
C. Pozostałe wydatki.
D. Koszty uboczne zakupu.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz A.65-X-18.06).
Koszty transportu zakupionych towarów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów ujmuje się w kolumnie Koszty uboczne zakupu, czyli praktycznie w kolumnie 11 KPiR. Chodzi o wydatki, które są bezpośrednio związane ze sprowadzeniem towaru lub materiału do firmy, ale nie są samą ceną zakupu towaru. Typowe przykłady to transport, załadunek, wyładunek, ubezpieczenie w drodze, opłaty spedycyjne czy prowizje związane z dostawą. Jeżeli przedsiębiorca kupuje towar za 5 000 zł netto, a przewoźnik wystawia fakturę za dowóz na 300 zł netto, to 5 000 zł trafia do kolumny Zakup towarów handlowych i materiałów wg cen zakupu, a 300 zł właśnie do Kosztów ubocznych zakupu. To rozdzielenie jest ważne, bo KPiR ma pokazywać nie tylko ogólny koszt, ale też jego charakter. Z mojego doświadczenia to jest jeden z częstszych punktów, gdzie ktoś wrzuca wszystko do pozostałych wydatków, bo wydaje się łatwiej. A jednak dobra praktyka księgowa polega na tym, żeby koszt przypisać do właściwej kolumny zgodnie z jego ekonomicznym sensem. Jeśli faktura za transport dotyczy zakupu towarów handlowych, to jest to koszt uboczny zakupu, nie zwykły koszt administracyjny.
W tym pytaniu łatwo pomylić sam zakup towaru z kosztami, które temu zakupowi towarzyszą. Kolumna dotycząca zakupu towarów handlowych i materiałów wg cen zakupu służy do ujęcia wartości nabytych towarów lub materiałów, czyli zasadniczo ceny widniejącej na fakturze za sam towar. Nie wpisuje się tam osobno faktury za przewóz, jeżeli przewoźnik obciąża firmę za dostarczenie tych towarów. Taki wydatek ma inny charakter: zwiększa koszt pozyskania zapasu, ale nie jest ceną samego towaru. Moim zdaniem najlepiej zapamiętać to tak: towar do kolumny zakupu, a droga tego towaru do firmy do kosztów ubocznych zakupu. Wartość sprzedanych towarów i usług to zupełnie inny obszar KPiR, związany z przychodami ze sprzedaży, a nie z kosztami zakupu. Gdy firma sprzedaje klientowi towar albo usługę, wykazuje przychód, natomiast faktura za transport zakupionych towarów jest wydatkiem, więc nie ma sensu księgować jej po stronie sprzedażowej. Pozostałe wydatki też kuszą, bo brzmią szeroko i pojemnie. W praktyce jednak ta kolumna jest przeznaczona na koszty, które nie mają specjalnie wyodrębnionej kolumny, np. czynsz, telefon, paliwo, usługi biurowe czy drobne koszty eksploatacyjne. Jeżeli przepisy i wzór KPiR przewidują osobną kolumnę dla kosztów ubocznych zakupu, to właśnie tam należy ująć transport powiązany bezpośrednio z nabyciem towarów. Typowy błąd myślowy polega na tym, że patrzy się tylko na słowo faktura i koszt, a nie na związek wydatku z konkretną operacją gospodarczą. A w księgowości ten związek jest kluczowy, czasem bardziej niż sama nazwa dokumentu.