Które koszty nie są podatkowymi kosztami danego okresu, ewidencjonowanymi w podatkowej księdze przychodów i rozchodów?
A. Wartość zakupionych towarów handlowych oraz materiałów w cenach zakupu.
B. Zapłacone odsetki za zwłokę z tytułu nieterminowej wpłaty podatku od towarów i usług.
C. Zapłacone odsetki od zaciągniętego kredytu bankowego.
D. Wartość zakupionych usług telekomunikacyjnych.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2019 (arkusz A.65-X-19.06).
Zapłacone odsetki za zwłokę od nieterminowej wpłaty VAT nie są podatkowym kosztem danego okresu i nie powinny być ujmowane w podatkowej księdze przychodów i rozchodów jako koszt uzyskania przychodu. Wynika to z zasady, że sankcyjne lub dyscyplinujące obciążenia publicznoprawne, takie jak odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, nie mogą pomniejszać podstawy opodatkowania. Mówiąc prościej: przedsiębiorca spóźnił się z podatkiem, więc fiskus nalicza odsetki, ale państwo nie pozwala potem wrzucić tej kary ekonomicznej w koszty. Moim zdaniem to dość logiczne, choć w praktyce łatwo o pomyłkę przy księgowaniu przelewu. W KPiR ujmuje się typowe wydatki związane z działalnością, np. zakup towarów handlowych w kolumnie 10, zakup usług telekomunikacyjnych najczęściej w pozostałych wydatkach, a zapłacone odsetki od kredytu firmowego mogą być kosztem, jeżeli kredyt służy działalności gospodarczej. Trzeba jednak odróżniać odsetki bankowe od odsetek podatkowych. Dobra praktyka księgowa jest taka, żeby odsetki od zaległości podatkowych księgować poza kosztami podatkowymi, np. tylko dla celów kontrolnych lub bilansowych, jeśli dana firma prowadzi szerszą ewidencję. Dzięki temu KPiR nie zaniża dochodu podatkowego i rozliczenie jest bezpieczniejsze przy kontroli urzędu skarbowego.
W tym pytaniu kluczowe jest rozróżnienie zwykłych kosztów prowadzenia działalności od wydatków, które przepisy podatkowe wyłączają z kosztów uzyskania przychodów. Częsty błąd polega na myśleniu, że skoro coś zostało faktycznie zapłacone z firmowego konta, to automatycznie może trafić do KPiR jako koszt podatkowy. Tak niestety nie działa podatkowa księga przychodów i rozchodów. Wydatek musi mieć związek z przychodem albo zachowaniem lub zabezpieczeniem źródła przychodu, a dodatkowo nie może być wymieniony w katalogu wyłączeń z kosztów podatkowych. Zakup towarów handlowych oraz materiałów w cenach zakupu jest typowym kosztem podatkowym, ujmowanym w KPiR, bo te towary i materiały służą dalszej sprzedaży albo produkcji. Usługi telekomunikacyjne, takie jak telefon czy internet firmowy, również zwykle stanowią koszt działalności, o ile są wykorzystywane w firmie i są właściwie udokumentowane fakturą. Odsetki od kredytu bankowego też mogą być kosztem, ale trzeba pamiętać o ważnym szczególe: kosztem są odsetki, nie spłata kapitału kredytu, i muszą być związane z działalnością gospodarczą. Inaczej wygląda sprawa z odsetkami za zwłokę od zaległości podatkowych, np. od VAT. One mają charakter sankcyjny, bo wynikają z nieterminowego wykonania obowiązku podatkowego. Z mojego doświadczenia uczniowie często wrzucają je do jednej grupy z odsetkami bankowymi, bo nazwa brzmi podobnie. To pułapka. Odsetki bankowe są ceną finansowania działalności, a odsetki podatkowe są konsekwencją spóźnienia wobec urzędu. Dlatego nie zmniejszają dochodu do opodatkowania i nie powinny być ewidencjonowane w KPiR jako podatkowy koszt danego okresu.