W 2026 roku kwota rocznego ograniczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wynosi 282 600 zł. Na podstawie wykazanych w tabeli danych dotyczących wynagrodzenia brutto Ewy Mróz za I półrocze 2026 r. ustal podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za czerwiec 2026 r.
| Miesiąc | Wynagrodzenie brutto |
| styczeń | 52 300,00 zł |
| luty | 51 700,00 zł |
| marzec | 47 500,00 zł |
| kwiecień | 49 100,00 zł |
| maj | 50 900,00 zł |
| czerwiec | 49 500,00 zł |
| razem | 301 000,00 zł |
A. 49 500,00 zł
B. 18 400,00 zł
C. 23 550,00 zł
D. 31 100,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2016 (arkusz A.65-X-16.05): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
W tym zadaniu trzeba zastosować roczne ograniczenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, czyli tzw. limit 30-krotności. W 2026 r. wynosi on 282 600,00 zł. Do końca maja Ewa Mróz osiągnęła podstawę: 52 300,00 + 51 700,00 + 47 500,00 + 49 100,00 + 50 900,00 = 251 500,00 zł. Do wykorzystania limitu zostało więc 282 600,00 - 251 500,00 = 31 100,00 zł. Mimo że wynagrodzenie brutto za czerwiec wynosi 49 500,00 zł, składki emerytalna i rentowe nalicza się tylko od części mieszczącej się jeszcze w rocznym limicie, czyli od 31 100,00 zł. Nadwyżka ponad limit, czyli 18 400,00 zł, nie stanowi już podstawy tych składek. Moim zdaniem to jeden z ważniejszych praktycznych tematów na listach płac, bo przy wysokich wynagrodzeniach bardzo łatwo pomylić podstawę składek społecznych z pełnym przychodem brutto. W dobrej praktyce kadrowo-płacowej co miesiąc kontroluje się narastająco podstawę składek emerytalno-rentowych, żeby nie naliczyć ZUS za dużo ani za mało. Trzeba też pamiętać, że limit dotyczy tylko składek emerytalnej i rentowych, a nie automatycznie wszystkich składek czy podatku dochodowego.
Przy tym zadaniu najczęściej pojawia się pomylenie wynagrodzenia brutto z podstawą wymiaru składek emerytalnych i rentowych. Kwota 49 500,00 zł wygląda kusząco, bo to faktyczne wynagrodzenie za czerwiec, ale nie można jej przyjąć w całości, gdy narastająco od początku roku pracownik dochodzi już do rocznego limitu. W czerwcu limit 282 600,00 zł zostaje przekroczony, więc podstawą składek emerytalnej i rentowych jest tylko ta część czerwcowego przychodu, która mieści się jeszcze w limicie. Do końca maja narastająco jest 251 500,00 zł, więc zostaje dokładnie 31 100,00 zł. Dopiero od tej kwoty nalicza się składki za czerwiec w tym zakresie. Kwota 18 400,00 zł to nie jest podstawa, tylko nadwyżka ponad roczne ograniczenie: 49 500,00 - 31 100,00 = 18 400,00 zł. Ona właśnie nie podlega już składkom emerytalnym i rentowym, więc traktowanie jej jako podstawy odwraca sens przepisu. Z kolei 23 550,00 zł może wynikać z jakiegoś przypadkowego dzielenia, procentowania albo błędnej próby uśredniania wynagrodzenia, ale rocznego limitu nie rozlicza się średnią miesięczną w takim momencie. Liczy się narastająco faktyczną podstawę od stycznia. Z mojego doświadczenia w takich zadaniach najlepiej zawsze zrobić prosty schemat: suma od stycznia do poprzedniego miesiąca, porównanie z limitem, a potem ustalenie, jaka część bieżącego wynagrodzenia jeszcze się mieści. To jest zgodne z praktyką rozliczeń ZUS i ogranicza ryzyko błędu na liście płac.