Na podstawie danych z listy płac nr 12/2025 oblicz kwotę do wypłaty.
| Lista płac nr 12/2025 (fragment) | |
| Płaca zasadnicza | 5 500,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika | 754,05 zł |
| Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne | 4 745,95 zł |
| Podstawa obliczenia podatku | 4 496,00 zł |
| Podatek (12%) | 539,52 zł |
| Kwota zmniejszająca podatek | 300,00 zł |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) | 427,14 zł |
| Należna zaliczka na podatek dochodowy | 240,00 zł |
| Składka na ubezpieczenie PZU | 50,00 zł |
| Do wypłaty | ? |
A. 3 601,67 zł
B. 4 028,81 zł
C. 3 728,81 zł
D. 4 078,81 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2016 (arkusz A.65-X-16.05): Lista płac przeliczona na zasady 2026 r. (12%, kwota zmniejszająca 300 zł, składka zdrowotna 9%), płaca podniesiona powyżej minimalnej.
Kwota do wypłaty wynika z zasady: od wynagrodzenia brutto odejmujemy te pozycje, które faktycznie pomniejszają wypłatę pracownika. W tej liście płac mamy płacę zasadniczą 5 500,00 zł. Od niej należy odjąć składki społeczne finansowane przez pracownika 754,05 zł, składkę zdrowotną 427,14 zł, należną zaliczkę na podatek dochodowy 240,00 zł oraz dobrowolne potrącenie, czyli składkę PZU 50,00 zł. Rachunek wygląda tak: 5 500,00 - 754,05 - 427,14 - 240,00 - 50,00 = 4 028,81 zł. Ważne jest, że nie odejmujemy podstaw obliczeń, np. podstawy składki zdrowotnej czy podstawy podatku, bo one tylko służą do naliczenia składek i podatku. Nie odejmujemy też kwoty zmniejszającej podatek jako osobnego potrącenia, bo ona już została uwzględniona przy ustalaniu zaliczki 240,00 zł. W praktyce kadrowo-płacowej to bardzo istotne: lista płac musi rozróżniać wartości pomocnicze, naliczone obciążenia oraz realne potrącenia z wynagrodzenia. Moim zdaniem to jedna z najczęstszych pułapek przy liczeniu wynagrodzenia netto, niby proste odejmowanie, a jednak trzeba wiedzieć, co naprawdę zabiera się z pensji.
Przy obliczaniu kwoty do wypłaty trzeba uważać, żeby nie traktować każdej pozycji z listy płac jako potrącenia. Lista płac pokazuje zarówno dane pomocnicze, jak i realne obciążenia pracownika. Podstawa wymiaru składki zdrowotnej czy podstawa obliczenia podatku nie są kwotami do odjęcia od pensji. One służą tylko do wyliczeń. Podobnie kwota zmniejszająca podatek nie jest pieniędzmi zabieranymi pracownikowi z wypłaty. Ona działa odwrotnie, bo obniża zaliczkę podatkową. W tej liście została już uwzględniona w pozycji należna zaliczka na podatek dochodowy 240,00 zł, więc odejmowanie jej jeszcze raz prowadzi do zaniżenia wynagrodzenia netto. Wynik 4 078,81 zł powstaje wtedy, gdy pominie się składkę PZU 50,00 zł. A składka PZU, jeśli jest wskazana jako potrącenie z listy płac, zmniejsza kwotę wypłacaną pracownikowi, nawet jeśli jest dobrowolna. Wynik 3 601,67 zł sugeruje natomiast ponowne odjęcie składki zdrowotnej, czyli podwójne potrącenie tej samej wartości. To typowy błąd, gdy ktoś widzi podstawę 4 745,95 zł i składkę 427,14 zł, a potem jeszcze raz odejmuje zdrowotne przy końcowym rozrachunku. Wynik 3 728,81 zł wskazuje na odjęcie 300,00 zł kwoty zmniejszającej podatek jako dodatkowego potrącenia, co jest niezgodne z logiką naliczania PIT. Dobra praktyka jest taka: najpierw odczytać wynagrodzenie brutto, potem odjąć tylko składki finansowane przez pracownika, zaliczkę podatku i potrącenia pracownicze, a wartości pomocnicze zostawić w spokoju. Wtedy wychodzi 4 028,81 zł.