Status małego podatnika zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług przysługuje podatnikom, u których
A. wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 2 000 000 euro.
B. suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2 500 000 euro.
C. wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażoną w złotych kwotę odpowiadającą równowartości 2 000 000 euro.
D. przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 000 000 euro.
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2017 (arkusz A.65-X-17.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Status małego podatnika w VAT przysługuje wtedy, gdy wartość sprzedaży brutto, czyli razem z kwotą podatku VAT, nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym równowartości 2 000 000 euro w złotych. To jest bardzo ważne, bo w VAT patrzymy na sprzedaż wraz z podatkiem, a nie tylko na wartość netto. Limit przelicza się według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku, a wynik zaokrągla się do 1 000 zł. W praktyce księgowej trzeba więc sprawdzić obrót z poprzedniego roku i porównać go z limitem obowiązującym na dany rok. Mały podatnik może korzystać z pewnych uproszczeń, np. z metody kasowej rozliczania VAT albo kwartalnych rozliczeń, jeżeli spełnia dodatkowe warunki. Moim zdaniem to jeden z tych tematów, gdzie łatwo się pomylić przez podobne limity z rachunkowości albo podatku dochodowego. Dobra praktyka jest taka, żeby nie oceniać tego „na oko”, tylko zawsze wziąć dane z ewidencji sprzedaży VAT i sprawdzić limit według aktualnych przepisów.
W tym pytaniu kluczowe jest odróżnienie definicji małego podatnika w ustawie o VAT od progów stosowanych w rachunkowości albo przy klasyfikowaniu jednostek według wielkości. W VAT nie chodzi o to, że sprzedaż przekroczyła określony limit. Jest dokładnie odwrotnie: podatnik zachowuje status małego podatnika, jeżeli jego sprzedaż brutto za poprzedni rok podatkowy nie była wyższa niż równowartość 2 000 000 euro. Słowo „nie przekroczyła” ma tu duże znaczenie, bo przekroczenie limitu powoduje utratę możliwości korzystania z preferencji przewidzianych dla małych podatników w następnym okresie. Trzeba też uważać na pojęcie „przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych”. Takie sformułowanie kojarzy się bardziej z ustawą o rachunkowości i oceną wielkości jednostki, a nie z definicją małego podatnika VAT. Podobnie suma aktywów bilansu to kategoria bilansowa, używana przy analizie sprawozdania finansowego, a nie przy ustalaniu statusu podatnika w podatku od towarów i usług. Typowy błąd polega na mieszaniu różnych ustaw: VAT, CIT/PIT i rachunkowości. W praktyce księgowej trzeba najpierw zadać sobie pytanie: jakiego podatku dotyczy przepis? Jeśli chodzi o VAT, patrzymy na wartość sprzedaży z podatkiem, limit 2 000 000 euro i poprzedni rok podatkowy. Dopiero potem sprawdzamy przeliczenie na złote według właściwego kursu NBP. Takie uporządkowanie naprawdę pomaga uniknąć pomyłek w deklaracjach i przy wyborze metody rozliczania.