Na podstawie fragmentu listy płac nr 03/2026 oblicz należną zaliczkę na podatek dochodowy.
| Lista płac 03/2026 (fragment) | |
| Wyszczególnienie | Kwota |
| Płaca zasadnicza | 6 500,00 zł |
| Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne | 6 500,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne (13,71%) | 891,15 zł |
| Koszty uzyskania przychodów | 250,00 zł |
| Podstawa składki na ubezpieczenie zdrowotne | 5 608,85 zł |
| Podstawa naliczenia podatku dochodowego | 5 359,00 zł |
| Kwota zmniejszająca podatek | 300,00 zł |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) | 504,80 zł |
| Należna zaliczka na podatek dochodowy | .......... |
A. 643,00 zł
B. 373,00 zł
C. 343,00 zł
D. 673,00 zł
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2023 (arkusz A.65-SG-23.01).
Kwota 343,00 zł wynika z prawidłowego naliczenia miesięcznej zaliczki na PIT od wynagrodzenia pracownika. W tym zadaniu najważniejsza jest podstawa naliczenia podatku dochodowego, czyli 5 359,00 zł. Ona już uwzględnia potrącone składki społeczne finansowane przez pracownika oraz koszty uzyskania przychodów 250,00 zł. Następnie liczymy podatek według stawki 12%: 5 359,00 × 12% = 643,08 zł. Od tej kwoty odejmuje się kwotę zmniejszającą podatek, czyli 300,00 zł, jeśli pracownik złożył odpowiednie oświadczenie PIT-2 i pracodawca ma prawo ją stosować. Otrzymujemy 643,08 zł - 300,00 zł = 343,08 zł. Zaliczki na podatek dochodowy w praktyce płacowej zaokrągla się do pełnych złotych, więc należna zaliczka wynosi 343,00 zł. Warto zauważyć, że składka zdrowotna 504,80 zł nie pomniejsza obecnie zaliczki na PIT, co jest częstym źródłem pomyłek. Moim zdaniem to jedno z kluczowych miejsc na liście płac, bo mała nieuwaga przy podstawie lub kwocie zmniejszającej od razu zmienia wypłatę netto i zobowiązanie wobec urzędu skarbowego.
W tym obliczeniu łatwo pomylić kilka etapów listy płac, bo w tabeli występuje zarówno podstawa składki zdrowotnej, jak i podstawa naliczenia podatku. Do zaliczki na PIT nie bierzemy płacy brutto 6 500,00 zł wprost, ani samej podstawy zdrowotnej 5 608,85 zł. Najpierw od przychodu odejmuje się składki społeczne finansowane przez pracownika, a potem koszty uzyskania przychodów. Dlatego właściwa podstawa podatku została podana jako 5 359,00 zł. Jeśli ktoś otrzymuje wynik 643,00 zł, to najpewniej policzył 12% od podstawy podatku, ale zapomniał o kwocie zmniejszającej podatek 300,00 zł. To częsty błąd, bo sam podatek przed pomniejszeniem faktycznie wychodzi około 643 zł, ale nie jest to jeszcze zaliczka do urzędu skarbowego. Wynik 373,00 zł zwykle bierze się z liczenia podatku od podstawy zdrowotnej, czyli z pominięcia kosztów uzyskania przychodów, a potem odjęcia 300 zł. Takie podejście miesza dwa różne pojęcia: podstawa zdrowotna służy do składki zdrowotnej, a podstawa podatku do PIT. Natomiast wynik 673,00 zł może pojawić się, gdy ktoś naliczy 12% od kwoty po składkach społecznych, ale nie uwzględni kosztów uzyskania przychodów ani kwoty zmniejszającej. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba trzymać się kolejności: przychód, składki społeczne, koszty uzyskania, zaokrąglona podstawa podatku, stawka PIT, kwota zmniejszająca i dopiero zaokrąglenie zaliczki. Z mojego doświadczenia najlepiej zawsze podpisywać sobie, która kwota do czego służy, bo składka zdrowotna od 2022 r. nie obniża zaliczki podatkowej, a wielu osobom nadal się to myli.