Zgodnie z Kodeksem pracy do obowiązkowych dodatków do wynagrodzenia zalicza się
A. premię regulaminową.
B. dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych.
C. dodatek za znajomość języków obcych.
D. dodatek za wysługę lat.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2020 (arkusz A.65-SG-20.01).
Dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych jest obowiązkowym dodatkiem do wynagrodzenia, ponieważ wynika bezpośrednio z Kodeksu pracy, głównie z zasad rozliczania pracy ponad obowiązujące normy czasu pracy. Jeżeli pracownik wykonuje pracę nadliczbową, pracodawca nie może uznać, że „jakoś to będzie” i pominąć tego składnika. Co do zasady pracownikowi należy się normalne wynagrodzenie oraz dodatek, najczęściej 50% albo 100%, zależnie od tego, kiedy nadgodziny wystąpiły, np. w nocy, w niedzielę, święto albo w dniu wolnym wynikającym z rozkładu czasu pracy. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba więc prawidłowo prowadzić ewidencję czasu pracy, bo bez niej trudno poprawnie naliczyć listę płac. Moim zdaniem to jeden z tych tematów, gdzie drobny błąd w grafiku potrafi potem zrobić spore zamieszanie przy kontroli PIP albo przy sporze z pracownikiem. Dodatki takie jak stażowy, językowy czy premia mogą występować w firmie, ale zwykle wynikają z regulaminu wynagradzania, układu zbiorowego, umowy o pracę albo przepisów szczególnych, a nie z ogólnego obowiązku Kodeksu pracy dla każdego pracodawcy.
W tym pytaniu łatwo pomylić dwa różne pojęcia: składnik wynagrodzenia, który może być wypłacany w danej firmie, oraz składnik obowiązkowy na podstawie Kodeksu pracy. Dodatek za wysługę lat, czyli tak zwany dodatek stażowy, jest spotykany szczególnie w jednostkach budżetowych, administracji, szkołach czy niektórych zakładach objętych układem zbiorowym pracy. Nie oznacza to jednak, że każdy pracodawca prywatny ma obowiązek go wypłacać tylko dlatego, że pracownik długo pracuje. Taki obowiązek musi wynikać z przepisów szczególnych, regulaminu wynagradzania, układu zbiorowego albo umowy. Podobnie premia regulaminowa bywa składnikiem roszczeniowym, czyli jeśli regulamin określa jasne warunki jej przyznania i pracownik je spełni, to pracodawca powinien ją wypłacić. Ale to nadal nie jest powszechny, kodeksowy dodatek do wynagrodzenia taki jak dodatek za nadgodziny. Dodatek za znajomość języków obcych też może być sensowny i często jest stosowany w firmach międzynarodowych, centrach obsługi klienta czy logistyce, ale zależy od polityki płacowej pracodawcy. Typowy błąd myślowy polega na tym, że coś co brzmi „pracowniczo” i pojawia się na pasku wynagrodzeń, automatycznie uznaje się za obowiązkowe. W kadrach trzeba jednak zawsze sprawdzić podstawę prawną: Kodeks pracy, przepisy branżowe, regulamin, układ zbiorowy albo umowę. Z mojego doświadczenia taka kolejność bardzo pomaga nie mieszać dodatków ustawowych z dodatkami zakładowymi.