Opłata targowa za handel wynosi 4,00 zł za 1 m2 stoiska dziennie. Pani Anna posiada stoisko o powierzchni 5 m2. Ile wyniesie należna do uregulowania opłata targowa, jeżeli w czerwcu handel odbywał się przez 6 dni?
A. 240,00 zł
B. 40,00 zł
C. 120,00 zł
D. 20,00 zł
Pytanie z egzaminu CKE, wrzesień 2015 (arkusz A.65-X-15.08).
Należna opłata targowa wynosi 120,00 zł, bo trzeba uwzględnić jednocześnie trzy elementy: stawkę za 1 m², powierzchnię stoiska oraz liczbę dni handlu. Stawka dzienna to 4,00 zł za każdy 1 m². Stoisko ma 5 m², więc opłata za jeden dzień wynosi 4,00 zł × 5 m² = 20,00 zł. Skoro w czerwcu handel odbywał się przez 6 dni, to należność wyniesie 20,00 zł × 6 dni = 120,00 zł. Moim zdaniem to dobry przykład zadania, gdzie nie wolno zatrzymać się na pierwszym wyniku cząstkowym. W praktyce przy takich opłatach lokalnych dobrze jest zawsze sprawdzić jednostkę stawki: czy dotyczy dnia, miesiąca, osoby, stoiska czy właśnie 1 m². W dokumentacji rozliczeniowej warto zapisać podstawę obliczenia, czyli powierzchnia 5 m², liczba dni 6 oraz stawka 4,00 zł/m²/dzień. To ułatwia kontrolę i zmniejsza ryzyko pomyłki przy rozliczeniu z urzędem gminy albo administratorem targowiska.
W tym zadaniu najczęstszy błąd polega na pominięciu jednego z czynników obliczenia. Opłata targowa została podana jako 4,00 zł za 1 m² stoiska dziennie, więc nie jest to ani opłata za całe stoisko, ani opłata za cały miesiąc. Trzeba pomnożyć stawkę przez powierzchnię, a potem przez liczbę dni faktycznego handlu. Wynik 20,00 zł oznacza tylko koszt jednego dnia dla stoiska o powierzchni 5 m², bo 4,00 zł × 5 m² = 20,00 zł. Taki wynik jest więc etapem pośrednim, nie należnością za cały czerwiec. Kwota 40,00 zł zwykle wynika z przypadkowego ograniczenia liczby dni albo z niepełnego odczytania danych, na przykład ktoś liczy tylko część informacji i nie łączy powierzchni z pełnym okresem handlu. Z kolei 240,00 zł jest zawyżeniem, jakby podwojono liczbę dni albo jeszcze raz przemnożono element, który już został uwzględniony. Z mojego doświadczenia takie pomyłki biorą się z pośpiechu i z braku analizy jednostek. Dobra praktyka w rozliczeniach finansowych jest prosta: najpierw ustalamy opłatę jednostkową, potem podstawę naliczenia, a na końcu okres. Tutaj prawidłowy schemat to: stawka dzienna za 1 m² × liczba m² × liczba dni, czyli 4,00 zł × 5 × 6 = 120,00 zł.