Na podstawie danych zamieszczonych w tabeli ustal kwotę podatku dochodowego od osób fizycznych dla pana Krzysztofa Leśniewskiego, rozliczającego się za rok 2025 na podstawie formularza PIT-37, jeżeli jego podstawa obliczenia podatku za rok 2025 wyniosła 130 000,00 zł.
| Skala podatkowa (2025 r.) | ||
| Podstawa obliczenia podatku w złotych: ponad | do | Podatek wynosi |
| 120 000 zł | 12% minus kwota zmniejszająca podatek 3 600 zł | |
| 120 000 zł | 10 800 zł + 32% nadwyżki ponad 120 000 zł | |
A. 14 000,00 zł
B. 41 600,00 zł
C. 10 800,00 zł
D. 12 000,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2016 (arkusz A.65-X-16.05): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Kwota 14 000,00 zł wynika z zastosowania drugiego progu skali podatkowej, bo podstawa obliczenia podatku pana Krzysztofa wynosi 130 000,00 zł, czyli przekracza 120 000 zł. W takiej sytuacji nie liczy się 32% od całej podstawy. To jest bardzo ważne, bo w praktyce często właśnie tu pojawia się pomyłka. Z tabeli wynika, że dla podstawy ponad 120 000 zł podatek wynosi 10 800 zł + 32% nadwyżki ponad 120 000 zł. Nadwyżka to 130 000,00 zł - 120 000,00 zł = 10 000,00 zł. Podatek od nadwyżki: 10 000,00 zł × 32% = 3 200,00 zł. Razem: 10 800,00 zł + 3 200,00 zł = 14 000,00 zł. Moim zdaniem najprościej zapamiętać to tak: pierwszy próg jest już jakby rozliczony kwotą 10 800 zł, a dopiero nadwyżka wpada w 32%. Przy wypełnianiu PIT-37 trzeba pilnować, żeby operować na podstawie obliczenia podatku, a nie np. na przychodzie brutto czy dochodzie przed odliczeniami. Dobra praktyka w księgowości i kadrach jest taka, żeby zawsze najpierw ustalić próg podatkowy, potem obliczyć nadwyżkę, a dopiero na końcu zsumować podatek. To ogranicza ryzyko błędów w deklaracji rocznej.
W tym zadaniu najważniejsze jest poprawne odczytanie skali podatkowej, a nie mechaniczne przemnożenie całej podstawy przez jedną stawkę. Podstawa 130 000,00 zł przekracza granicę 120 000 zł, więc trzeba zastosować wzór dla drugiego progu: 10 800 zł + 32% nadwyżki ponad 120 000 zł. Nadwyżka wynosi tylko 10 000,00 zł, a nie całe 130 000,00 zł. Dlatego wynik 41 600,00 zł bierze się najczęściej z błędnego założenia, że 32% należy naliczyć od całej podstawy opodatkowania. Tak się nie robi przy skali progresywnej, bo wyższa stawka obejmuje jedynie część ponad próg. Wynik 12 000,00 zł wygląda jak zastosowanie pierwszego progu do całej kwoty: 12% od 130 000 zł minus 3 600 zł. Problem w tym, że pierwszy próg kończy się na 120 000 zł, więc przy podstawie 130 000 zł nie wolno już używać wyłącznie tego wzoru. Z kolei 10 800,00 zł to podatek należny na granicy 120 000 zł, ale pomija on dodatkowe 10 000 zł nadwyżki. Z mojego doświadczenia wynika, że takie błędy pojawiają się, gdy ktoś patrzy tylko na stawkę podatku, a nie na całe brzmienie tabeli. W rozliczeniach PIT, zwłaszcza w PIT-37, trzeba zwracać uwagę na pojęcie podstawy obliczenia podatku, progu podatkowego, kwoty zmniejszającej oraz nadwyżki. Poprawny tok jest taki: sprawdzamy przedział, liczymy nadwyżkę ponad 120 000 zł, naliczamy od niej 32%, a potem dodajemy stałą kwotę 10 800 zł. Wtedy wychodzi 14 000,00 zł i to jest zgodne z zasadą progresywnej skali podatkowej.