Podatkiem bezpośrednim jest podatek
A. od gier losowych.
B. akcyzowy.
C. VAT.
D. od spadków i darowizn.
Pytanie z egzaminu CKE, wrzesień 2015 (arkusz A.65-X-15.08).
Podatek od spadków i darowizn jest podatkiem bezpośrednim, bo obciąża konkretną osobę, która uzyskała majątek, czyli spadkobiercę albo obdarowanego. W podatkach bezpośrednich da się wskazać podatnika, podstawę opodatkowania oraz źródło obowiązku podatkowego dość wprost. Tutaj obowiązek powstaje np. gdy ktoś otrzyma mieszkanie po rodzicu, darowiznę pieniędzy od dziadka albo udział w nieruchomości. W praktyce trzeba wtedy sprawdzić grupę podatkową, kwoty wolne, terminy zgłoszenia do urzędu skarbowego i ewentualne zwolnienia, szczególnie w najbliższej rodzinie. Moim zdaniem to dobry przykład podatku bezpośredniego, bo nie jest on ukryty w cenie towaru jak VAT czy akcyza. Podatnik wie, że to jego sytuacja majątkowa wywołuje rozliczenie. Dobra praktyka w księgowości i rozliczeniach podatkowych to zawsze ustalić, kto faktycznie ponosi ciężar podatku i czy podatek dotyczy dochodu, majątku, czy konsumpcji.
W tym pytaniu łatwo pomylić podatki bezpośrednie z podatkami, które po prostu często widzimy w obrocie gospodarczym. Akcyza, VAT oraz podatek od gier losowych nie pasują tu tak dobrze, bo ich konstrukcja jest inna niż przy podatku od spadków i darowizn. VAT jest klasycznym podatkiem pośrednim, ponieważ jego ciężar ekonomiczny ponosi zwykle ostateczny konsument, a przedsiębiorca tylko rozlicza go z urzędem skarbowym. W cenie towaru albo usługi jest już zawarta kwota podatku, więc kupujący płaci ją trochę nie wprost. Akcyza działa podobnie, tylko dotyczy określonych wyrobów, na przykład paliw, alkoholu, papierosów czy energii. Też jest wliczana w cenę i przez to często konsument nie analizuje jej oddzielnie, choć faktycznie ją finansuje. Podatek od gier losowych również nie jest typowym podatkiem bezpośrednim od majątku podatnika, tylko wiąże się ze szczególną działalnością lub udziałem w grach. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś uznaje każdy podatek płacony do urzędu za bezpośredni. A tu kluczowe jest, czy podatek obciąża konkretną osobę z powodu jej dochodu lub majątku, czy jest przerzucany w cenie albo pobierany przy obrocie. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać: VAT i akcyza to pośrednie, a podatek od spadków i darowizn jest związany z nabyciem majątku, więc bezpośredni.