Podatnik opłacający podatek liniowy może od 2022 r. odliczyć od dochodu – ale tylko do wysokości rocznego limitu określonego w ustawie – zapłacone składki na ubezpieczenie
A. chorobowe.
B. emerytalne.
C. rentowe.
D. zdrowotne.
Opracowane na podstawie zadania CKE, wrzesień 2015 (arkusz A.65-X-15.08): Od 2022 r. składki zdrowotnej nie odlicza się od podatku (dawne 7,75%); pytanie dotyczy jej odliczenia od dochodu przy podatku liniowym.
W podatku liniowym właściwą odpowiedzią są składki zdrowotne. Od 2022 r., po zmianach związanych z Polskim Ładem, podatnicy rozliczający działalność gospodarczą podatkiem liniowym 19% mogą pomniejszyć dochód o zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne, ale tylko do rocznego limitu wskazanego w ustawie o PIT. To jest bardzo ważne praktycznie, bo nie odlicza się tu dowolnej kwoty z przelewów do ZUS, tylko trzeba pilnować limitu obowiązującego dla danego roku podatkowego. Nadwyżka ponad limit nie obniży podstawy opodatkowania. W praktyce księgowej oznacza to, że przedsiębiorca powinien mieć potwierdzenia zapłaty składek, prawidłowo przypisać je do roku oraz kontrolować, czy suma odliczenia nie przekroczy limitu. Moim zdaniem to jeden z tych tematów, gdzie łatwo mechanicznie kliknąć ZUS i się pomylić, bo składka zdrowotna jest naliczana i rozliczana razem z innymi składkami, ale podatkowo ma odrębne zasady. Dobra praktyka to prowadzenie oddzielnej analityki składek społecznych i zdrowotnych, zwłaszcza przy rozliczeniach rocznych PIT-36L. Warto też pamiętać, że podatnicy na skali podatkowej zasadniczo nie mają takiego samego prawa do odliczenia składki zdrowotnej, więc forma opodatkowania naprawdę zmienia sposób rozliczenia.
W tym pytaniu pułapka polega na tym, że wszystkie podane składki kojarzą się z ZUS, ale nie wszystkie mają takie samo znaczenie podatkowe. Składki chorobowe, rentowe i emerytalne należą do ubezpieczeń społecznych. U przedsiębiorcy mogą one wpływać na rozliczenie podatkowe, na przykład przez zaliczenie do kosztów albo odliczenie od dochodu, ale nie o tę szczególną zmianę od 2022 r. chodzi w pytaniu. Roczny limit, o którym mowa w treści, dotyczy składki na ubezpieczenie zdrowotne przy podatku liniowym. To właśnie po zmianach Polskiego Ładu pojawiła się zasada, że liniowiec może zmniejszyć dochód o zapłacone składki zdrowotne, ale tylko do określonej ustawowo kwoty. Typowy błąd myślowy jest taki, że ktoś wrzuca wszystkie składki ZUS do jednego worka i uznaje, że skoro emerytalna albo rentowa obniża rozliczenie, to musi być odpowiedzią. W rozliczeniach kadrowo-płacowych i podatkowych trzeba jednak rozdzielać ubezpieczenia społeczne od zdrowotnego, bo mają inne podstawy prawne, inne funkcje i inne ograniczenia. Składka chorobowa daje prawo do świadczeń chorobowych, składka rentowa i emerytalna finansują system zabezpieczenia społecznego, natomiast składka zdrowotna wiąże się z ochroną zdrowia i od 2022 r. ma specjalne zasady w PIT liniowym. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać to tak: jeśli pytanie mówi o podatku liniowym, 2022 r. i rocznym limicie odliczenia, to chodzi właśnie o składkę zdrowotną, a nie o klasyczne składki społeczne.