Do podatków zasilających w całości budżety jednostek samorządu terytorialnego należy podatek
A. od gier
B. od nieruchomości
C. od towarów i usług
D. akcyzowy
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2024 (arkusz A.65-SG-24.01).
Podatek od nieruchomości jest klasycznym przykładem podatku lokalnego, który zasila w całości budżet gminy, czyli jednostki samorządu terytorialnego. Chodzi tu o opodatkowanie gruntów, budynków lub ich części oraz budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca posiadający halę magazynową, sklep, biuro albo plac składowy płaci ten podatek do właściwej gminy, a nie do budżetu państwa. Moim zdaniem to jedno z ważniejszych rozróżnień w finansach publicznych, bo pokazuje, skąd samorząd ma własne dochody na drogi lokalne, oświetlenie, szkoły czy gospodarkę komunalną. Stawki podatku od nieruchomości ustala rada gminy, ale tylko do limitów określonych w przepisach ogólnokrajowych. Dobra praktyka w księgowości polega na pilnowaniu decyzji podatkowych, terminów płatności rat i poprawnej klasyfikacji nieruchomości, bo inna stawka może dotyczyć budynku mieszkalnego, a inna powierzchni wykorzystywanej w działalności gospodarczej.
W tym pytaniu trzeba uważać na różnicę między podatkami państwowymi a podatkami lokalnymi. Podatek od towarów i usług, czyli VAT, jest podatkiem pośrednim o ogromnym znaczeniu dla budżetu państwa. Firmy rozliczają go w deklaracjach i ewidencjach VAT, ale sam fakt, że przedsiębiorca płaci albo wykazuje VAT, nie oznacza jeszcze, że wpływy trafiają bezpośrednio do gminy czy powiatu. To częsty błąd myślowy: skoro podatek jest powszechny i widoczny na fakturach, to wydaje się, że może finansować samorząd lokalny. Tak nie jest. Akcyza również ma charakter podatku pośredniego i dotyczy wybranych wyrobów, na przykład paliw, alkoholu, wyrobów tytoniowych czy energii. Jej konstrukcja i funkcja fiskalna są powiązane z budżetem państwa, a nie z lokalnym budżetem gminy. Podatek od gier też nie jest typowym dochodem własnym jednostek samorządu terytorialnego. Kojarzy się czasem z lokalnymi punktami działalności, kasynami czy zakładami, ale miejsce prowadzenia działalności nie przesądza o tym, kto otrzymuje wpływy podatkowe. W finansach publicznych liczy się podstawa prawna przypisania dochodu. Podatek od nieruchomości jest tu inny, bo należy do podatków lokalnych i w całości zasila budżet gminy. Z mojego doświadczenia najprościej zapamiętać: VAT i akcyza to podatki państwowe, a nieruchomości to typowy dochód własny gminy, związany z majątkiem położonym na jej terenie.