Podatkami w rozumieniu Ordynacji podatkowej są:
A. przychody ze stosunku pracy
B. zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, opłata targowa, opłata środowiskowa
C. dochody jednostki prowadzącej działalność gospodarczą
D. podatek od osób fizycznych, podatek od osób prawnych, opłata za korzystanie z pływalni miejskiej
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2014 (arkusz A.65-X-14.01).
W rozumieniu Ordynacji podatkowej pojęcie podatku jest szersze niż w potocznym języku. Zgodnie z art. 3 pkt 3 Ordynacji podatkowej, gdy przepisy mówią o podatkach, to obejmuje to także zaliczki na podatki, raty podatków, opłaty oraz niepodatkowe należności budżetowe. Dlatego poprawny zestaw to: zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, opłata targowa i opłata środowiskowa. Zaliczka na PIT nie jest jeszcze ostatecznym rocznym podatkiem, ale dla organu podatkowego traktuje się ją jak zobowiązanie podatkowe, które trzeba prawidłowo obliczyć i wpłacić w terminie. Opłata targowa czy środowiskowa też nie zawsze brzmią jak klasyczny podatek, ale są publicznoprawnymi należnościami, a więc podlegają podobnym zasadom egzekwowania, naliczania odsetek czy kontroli. W praktyce księgowej i kadrowo-płacowej to ważne, bo np. płatnik wynagrodzeń odpowiada za pobór zaliczek na PIT pracowników. Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: w Ordynacji podatkowej słowo podatek często obejmuje też różne opłaty publiczne, nie tylko PIT, CIT czy VAT.
Tu łatwo wpaść w pułapkę, bo w języku potocznym wiele osób kojarzy podatek tylko z PIT, CIT albo VAT. Ordynacja podatkowa używa jednak szerszego znaczenia. Nie każdy dochód albo przychód jest podatkiem. Dochód jednostki prowadzącej działalność gospodarczą może być podstawą opodatkowania, wynikiem finansowym albo kategorią rachunkową, ale sam w sobie nie jest podatkiem. Podobnie przychody ze stosunku pracy są elementem, od którego oblicza się zaliczkę na PIT oraz składki, lecz nie są zobowiązaniem podatkowym jako takim. To typowy błąd myślowy: mylenie podstawy naliczenia podatku z samym podatkiem. Druga częsta pomyłka dotyczy opłat. PIT i CIT są podatkami w klasycznym sensie, ale opłata za korzystanie z pływalni miejskiej to zwykle cena za usługę, coś jak należność cywilnoprawna za wejście na basen, a nie danina publiczna wynikająca z prawa podatkowego. Inaczej jest przy opłacie targowej czy środowiskowej, bo one mają charakter publicznoprawny i w wielu sprawach stosuje się do nich mechanizmy Ordynacji podatkowej. Z mojego doświadczenia najlepiej oddzielać trzy pojęcia: przychód lub dochód to baza ekonomiczna, podatek lub zaliczka to zobowiązanie wobec państwa albo samorządu, a zwykła opłata za usługę to po prostu zapłata za korzystanie z czegoś. Taka klasyfikacja bardzo pomaga przy rozliczeniach i unikaniu zaległości.