Na podstawie danych zawartych w tabeli ustal podstawę obliczenia podatku dochodowego (zasady 2026 r.).
| Płaca zasadnicza | 5 200,00 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne pracownika (13,71%) | 712,92 zł |
| Składki na ubezpieczenia społeczne pracodawcy (17,93%) | 932,36 zł |
| Koszty uzyskania przychodu | 250,00 zł |
| Kwota zmniejszająca podatek | 300,00 zł |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) | 403,84 zł |
| Zaliczka na podatek dochodowy | 208,00 zł |
A. 4 237,00 zł
B. 4 487,00 zł
C. 4 018,00 zł
D. 3 937,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2016 (arkusz A.65-X-16.05): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Podstawa obliczenia podatku dochodowego została ustalona poprawnie: 4 237,00 zł. W wynagrodzeniach ze stosunku pracy liczymy ją od przychodu brutto, czyli tutaj od płacy zasadniczej 5 200,00 zł. Od tej kwoty odejmujemy składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika, czyli 712,92 zł, oraz koszty uzyskania przychodu 250,00 zł. Rachunek wygląda tak: 5 200,00 zł - 712,92 zł - 250,00 zł = 4 237,08 zł. Podstawę opodatkowania zaokrągla się do pełnych złotych, więc wychodzi 4 237,00 zł. Moim zdaniem najważniejsze jest tu zapamiętać, czego nie odejmujemy: składek pracodawcy, składki zdrowotnej, kwoty zmniejszającej podatek ani samej zaliczki PIT. One pojawiają się w innych etapach listy płac. W praktyce kadrowo-płacowej taka kolejność obliczeń jest standardem i pomaga uniknąć pomyłek przy naliczaniu wynagrodzenia netto oraz zaliczki do urzędu skarbowego.
Przy ustalaniu podstawy obliczenia podatku dochodowego łatwo pomylić kilka podobnie brzmiących kwot z listy płac. Prawidłowo należy zacząć od przychodu brutto pracownika, czyli 5 200,00 zł, a następnie odjąć tylko składki społeczne finansowane przez pracownika oraz koszty uzyskania przychodu. Daje to 5 200,00 zł - 712,92 zł - 250,00 zł = 4 237,08 zł, a po zaokrągleniu do pełnych złotych 4 237,00 zł. Inne wyniki zwykle biorą się z doliczania albo odejmowania elementów, które nie tworzą podstawy opodatkowania. Składki społeczne pracodawcy są kosztem pracodawcy, ale nie zmniejszają dochodu pracownika do PIT. Składka zdrowotna jest liczona na innym etapie, od podstawy zdrowotnej, i nie pomniejsza podstawy podatku. Kwota zmniejszająca podatek 300,00 zł też nie zmniejsza dochodu, tylko obniża dopiero wyliczony podatek. Podobnie zaliczka na podatek dochodowy jest wynikiem końcowym pewnego etapu rozliczenia, a nie składnikiem odejmowanym przy ustalaniu podstawy. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd polega na tym, że ktoś próbuje dojść do podstawy podatku od kwoty netto albo miesza podstawę podatku z podstawą składki zdrowotnej. W kadrach i płacach trzeba trzymać kolejność: brutto, składki społeczne pracownika, koszty uzyskania przychodu, zaokrąglenie podstawy, dopiero potem obliczenie podatku.