Księgowa spółki z o.o. sporządziła imienną listę płac pracownika produkcji, zapisując m.in. następujące kwoty:
Wynagrodzenie brutto 5 600,00 zł
Składki na ubezpieczenia społeczne 767,76 zł
Składka na ubezpieczenie zdrowotne 9% 434,90 zł
Podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne jest kwota
A. 4 832,24 zł
B. 5 600,00 zł
C. 4 397,34 zł
D. 5 165,10 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, październik 2013 (arkusz A.65-X-13.10): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne jest 4 832,24 zł, bo przy pracowniku zatrudnionym na umowę o pracę liczymy ją od wynagrodzenia brutto pomniejszonego o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika. Chodzi tu o składkę emerytalną, rentową i chorobową potrącaną z wynagrodzenia pracownika. W tym zadaniu rachunek wygląda prosto: 5 600,00 zł - 767,76 zł = 4 832,24 zł. Dopiero od tej kwoty nalicza się składkę zdrowotną 9%, czyli 4 832,24 zł × 9% = 434,90 zł po zaokrągleniu do groszy. Moim zdaniem to jeden z najważniejszych schematów na liście płac, bo bardzo często myli się podstawę składki zdrowotnej z wynagrodzeniem brutto albo z kwotą netto. W praktyce kadrowo-płacowej warto zawsze iść etapami: najpierw brutto, potem składki społeczne pracownika, potem podstawa zdrowotna, następnie składka zdrowotna i dopiero dalej podatek oraz wypłata netto. Takie podejście jest zgodne z typową metodyką sporządzania list płac i ogranicza błędy w rozliczeniach z ZUS.
W tym pytaniu łatwo pomylić kilka kwot z listy płac, bo wszystkie wyglądają podobnie i każda z nich rzeczywiście gdzieś w rozliczeniu występuje. Wynagrodzenie brutto 5 600,00 zł nie jest jednak podstawą składki zdrowotnej u pracownika etatowego, ponieważ przed naliczeniem tej składki trzeba odjąć składki społeczne finansowane przez pracownika. To częsty błąd: ktoś bierze brutto jako bazę, bo myśli, że od wszystkiego liczy się procent. W płacach tak nie działa, kolejność naliczania ma duże znaczenie. Kwota 5 165,10 zł powstaje po odjęciu składki zdrowotnej od brutto, czyli 5 600,00 zł - 434,90 zł. To nie jest żadna prawidłowa podstawa zdrowotna, tylko wynik pomieszania etapów obliczeń. Składka zdrowotna jest skutkiem naliczenia od podstawy, a nie elementem, który tę podstawę wyznacza. Kwota 4 397,34 zł to z kolei 4 832,24 zł - 434,90 zł, czyli podstawa zdrowotna pomniejszona o samą składkę zdrowotną. Taki wynik może się kojarzyć z dalszym przejściem w stronę wynagrodzenia netto, ale nadal nie jest podstawą wymiaru składki. W poprawnym toku obliczeń trzeba najpierw odjąć od brutto składki społeczne pracownika: 5 600,00 zł - 767,76 zł = 4 832,24 zł. Dopiero od tej kwoty liczy się 9% składki zdrowotnej. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać prostą zasadę: zdrowotna nie idzie od brutto, tylko od brutto po składkach społecznych pracownika. To drobiazg, ale w realnej liście płac robi dużą różnicę.