Księgowa spółki z o.o. sporządziła zestawienie w celu obliczenia zasiłku chorobowego pracownikowi zatrudnionemu od czterech miesięcy. Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi kwota
| Miesiąc | Wynagrodzenie brutto minus składki na ubezpieczenia społeczne |
| I | 4 450 zł |
| II | 4 550 zł |
| III | 4 800 zł |
| IV | 5 000 zł |
A. 4 450 zł
B. 4 550 zł
C. 4 800 zł
D. 4 700 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, październik 2013 (arkusz A.65-X-13.10): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego ustala się jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie pracownika, po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika. Jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 12 miesięcy, to nie bierze się „na siłę” 12 miesięcy, tylko pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia chorobowego. Tutaj mamy dokładnie cztery miesiące pracy, więc liczymy średnią z podanych czterech kwot: 4 450 zł + 4 550 zł + 4 800 zł + 5 000 zł = 18 800 zł. Następnie 18 800 zł : 4 = 4 700 zł. To właśnie ta kwota stanowi podstawę wymiaru zasiłku chorobowego. W praktyce kadrowo-płacowej bardzo ważne jest, żeby nie pomylić podstawy z kwotą samego zasiłku. Od podstawy dopiero ustala się świadczenie, np. zwykle 80% podstawy za czas choroby, a przy niektórych przypadkach 100%, na przykład w ciąży albo przy wypadku w drodze do pracy. Moim zdaniem to jest jedno z tych zadań, gdzie najważniejsza jest spokojna średnia arytmetyczna i pamiętanie, że podane kwoty są już po odjęciu składek społecznych, więc nie trzeba ich drugi raz potrącać.
W tym zadaniu łatwo wpaść w pułapkę polegającą na wybraniu jednej z miesięcznych kwot wynagrodzenia zamiast obliczenia przeciętnej. Kwoty 4 450 zł, 4 550 zł i 4 800 zł są tylko elementami zestawienia, a nie samodzielną podstawą wymiaru zasiłku. Przy zasiłku chorobowym standardem jest ustalenie średniego miesięcznego wynagrodzenia z okresu przyjmowanego do podstawy, po potrąceniu składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez pracownika. Skoro pracownik jest zatrudniony od czterech miesięcy, uwzględnia się te cztery pełne miesiące, a nie tylko ostatni miesiąc, miesiąc najniższy albo miesiąc „najbardziej typowy”. Wybór 4 450 zł oznaczałby przyjęcie wyłącznie wynagrodzenia z pierwszego miesiąca, co zaniża podstawę i pomija późniejsze wypłaty. Kwota 4 550 zł także nie pokazuje przeciętnego zarobku, tylko drugi miesiąc z tabeli. Z kolei 4 800 zł może wydawać się sensowne, bo jest blisko średniej i pochodzi z nowszego okresu, ale nadal nie jest wynikiem prawidłowego działania. Poprawny tok rozumowania to zsumowanie wszystkich wartości: 4 450 zł + 4 550 zł + 4 800 zł + 5 000 zł = 18 800 zł, a potem podzielenie przez 4 miesiące. Otrzymujemy 4 700 zł. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd w takich zadaniach to traktowanie podstawy zasiłku jak ostatniej pensji pracownika, a w płacach trzeba patrzeć na zasady ustalania średniej, bo ZUS i dokumentacja płacowa wymagają dokładności.