Przedmiotem opodatkowania podatkiem od towarów i usług u podatnika czynnego, którego cały obrót jest opodatkowany podatkiem VAT, jest
A. kwota uzyskanego dochodu
B. kwota otrzymanej darowizny
C. wartość odpłatnej i nieodpłatnej dostawy towarów
D. wartość zakupionych towarów
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2015 (arkusz A.65-X-15.01).
W podatku VAT kluczowe jest to, że opodatkowaniu podlega obrót związany z dostawą towarów i świadczeniem usług, a nie sam dochód firmy. Dlatego w tym pytaniu właściwe jest wskazanie wartości odpłatnej i nieodpłatnej dostawy towarów. U podatnika czynnego VAT, którego sprzedaż jest w całości opodatkowana, podstawą rozliczeń jest wartość czynności opodatkowanych, czyli najczęściej sprzedaży towarów lub usług. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca wystawia fakturę, wykazuje podstawę opodatkowania netto, nalicza VAT według właściwej stawki, a potem ujmuje to w ewidencji i pliku JPK_V7. Nieodpłatna dostawa też może być objęta VAT, jeżeli przepisy traktują ją jak dostawę odpłatną, na przykład przy przekazaniu towarów firmowych na cele osobiste, gdy wcześniej odliczono VAT naliczony. Moim zdaniem to jest jeden z ważniejszych punktów w VAT, bo wiele osób myli go z podatkiem dochodowym. Dobra praktyka księgowa polega na tym, żeby każdą czynność oceniać pod kątem: czy jest dostawa, czy jest świadczenie usług, czy istnieje prawo do odliczenia i jaka stawka VAT ma zastosowanie.
Myślenie, że VAT liczy się od dochodu, jest dość częstą pomyłką, bo w podatkach dochodowych faktycznie patrzymy na relację przychodów i kosztów. VAT działa jednak inaczej. Nie interesuje go zysk przedsiębiorcy w takim sensie jak PIT albo CIT. Firma może mieć stratę podatkową, a mimo to musi wykazać VAT należny od sprzedaży opodatkowanej. To dlatego w rozliczeniach VAT rozdziela się VAT należny od sprzedaży i VAT naliczony z zakupów, a wynik finansowy firmy nie jest tu bezpośrednim przedmiotem opodatkowania. Darowizna również nie jest typową podstawą opodatkowania VAT tylko dlatego, że podatnik coś otrzymał. Sam wpływ majątku do firmy nie oznacza automatycznie dostawy towarów ani świadczenia usług. Oczywiście w praktyce trzeba uważać na nieodpłatne przekazania towarów, bo one czasem są zrównane z odpłatną dostawą, ale to inna sytuacja niż zwykłe otrzymanie darowizny. Wartość zakupionych towarów też nie jest przedmiotem opodatkowania VAT u nabywcy. Zakupy są ważne, bo mogą dawać prawo do odliczenia VAT naliczonego, ale nie tworzą same z siebie VAT należnego od sprzedaży. Typowy błąd polega na wrzuceniu do jednego worka dochodu, zakupów, wpływów majątkowych i sprzedaży. W VAT trzeba patrzeć na czynność opodatkowaną, czyli przede wszystkim dostawę towarów lub usługę, oraz na jej wartość jako podstawę rozliczenia. Z mojego doświadczenia, jeśli ktoś zapamięta różnicę między VAT a podatkiem dochodowym, późniejsze zadania z fakturami i deklaracjami robi się dużo spokojniej.