Które przychody nie są podatkowymi przychodami danego okresu ujmowanymi w podatkowej księdze przychodów i rozchodów?
A. Otrzymane odsetki za nieterminową płatność za sprzedane towary
B. Naliczone, lecz nieotrzymane, odsetki od należności
C. Przychody ze sprzedaży towarów
D. Otrzymane odsetki od środków zgromadzonych na rachunku bankowym
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz A.65-X-17.06).
W tym pytaniu kluczowe jest rozróżnienie przychodu należnego od przychodu faktycznie otrzymanego. Naliczone, lecz nieotrzymane odsetki od należności nie są jeszcze podatkowym przychodem danego okresu ujmowanym w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Wynika to z zasady stosowanej w podatku dochodowym, że odsetki co do zasady stają się przychodem dopiero w momencie ich otrzymania, a nie samego naliczenia. Czyli jeśli kontrahent zalega z zapłatą i firma naliczy mu odsetki, ale pieniędzy jeszcze nie ma na rachunku ani w kasie, to nie wpisuje się ich jako przychód podatkowy w PKPiR. Praktycznie wygląda to tak: sprzedano towar, termin płatności minął, program księgowy wyliczył 80 zł odsetek, ale kontrahent ich nie zapłacił. Te 80 zł nie zwiększa jeszcze przychodu podatkowego. Dopiero faktyczna zapłata odsetek powoduje ujęcie ich w księdze, zwykle jako pozostałe przychody. Moim zdaniem to jest jedna z tych zasad, które warto dobrze zapamiętać, bo w praktyce łatwo pomylić naliczenie księgowe z przychodem podatkowym. Dobra praktyka to oddzielne monitorowanie należności głównej i odsetek, żeby nie zaksięgować czegoś za wcześnie i nie zawyżyć podstawy opodatkowania.
Przy tym zagadnieniu najczęściej myli się moment powstania przychodu z samym faktem, że firma ma prawo czegoś żądać od kontrahenta. Przychody ze sprzedaży towarów są typowym przychodem z działalności gospodarczej i ujmuje się je w PKPiR jako przychód należny, nawet jeżeli kontrahent jeszcze nie zapłacił. W podatku dochodowym sprzedaż towaru powoduje powstanie przychodu zasadniczo w dacie wydania rzeczy, wykonania usługi albo wystawienia faktury, zależnie od konkretnej sytuacji. Nie można więc uznać, że sprzedaż nie jest przychodem danego okresu tylko dlatego, że pieniądze jeszcze nie wpłynęły. Inaczej jest z odsetkami, bo tu przepisy podatkowe traktują je kasowo, czyli liczy się faktyczne otrzymanie. Otrzymane odsetki od środków zgromadzonych na rachunku bankowym również są przychodem podatkowym, jeżeli rachunek jest związany z działalnością gospodarczą. W praktyce księguje się je najczęściej jako pozostałe przychody. Podobnie otrzymane odsetki za nieterminową płatność za sprzedane towary są przychodem, ale dopiero w dniu otrzymania. Błąd myślowy polega często na tym, że ktoś wrzuca wszystkie odsetki do jednego worka i nie patrzy, czy zostały tylko naliczone, czy już realnie zapłacone. Z mojego doświadczenia to drobna różnica w słowach, ale duża różnica w rozliczeniu podatku. W PKPiR trzeba pilnować nie tylko rodzaju przychodu, ale też momentu jego podatkowego rozpoznania, bo od tego zależy prawidłowa zaliczka na podatek dochodowy.