Ile wyniesie kwota rozliczenia z tytułu podatku VAT obliczona na podstawie danych w tabeli?
| Pozycje | Wartość netto w zł | Podatek VAT w zł |
|---|---|---|
| Sprzedaż towarów opodatkowana stawką 23% | 3 000 | 690 |
| Sprzedaż towarów opodatkowana stawką 8% | 2 000 | 160 |
| Zakup towarów | 10 000 | 2 300 |
| Zakup środków trwałych | 30 000 | 6 900 |
| Nadwyżka podatku VAT naliczonego nad należnym z poprzedniej deklaracji | — | 800 |
A. Należność od urzędu skarbowego 8 350 zł
B. Zobowiązanie wobec urzędu skarbowego 8 350 zł
C. Zobowiązanie wobec urzędu skarbowego 9 150 zł
D. Należność od urzędu skarbowego 9 150 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2015 (arkusz A.65-X-15.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Kwota 9 150 zł wynika z prawidłowego porównania podatku VAT należnego i VAT naliczonego. VAT należny powstaje przy sprzedaży, czyli z pozycji sprzedażowych: 690 zł przy stawce 23% oraz 160 zł przy stawce 8%. Razem daje to 850 zł podatku należnego do rozliczenia po stronie sprzedaży. VAT naliczony pochodzi z zakupów: 2 300 zł od zakupu towarów i 6 900 zł od zakupu środków trwałych, czyli razem 9 200 zł. Do tego dochodzi jeszcze nadwyżka z poprzedniej deklaracji w kwocie 800 zł, która zwiększa kwotę do odliczenia. Obliczenie wygląda więc tak: 9 200 + 800 - 850 = 9 150 zł. Ponieważ VAT naliczony wraz z nadwyżką jest większy niż VAT należny, jednostka nie ma zobowiązania wobec urzędu skarbowego, tylko należność od urzędu skarbowego, czyli nadwyżkę do zwrotu albo do przeniesienia na następny okres. W praktyce księgowej warto zawsze oddzielać VAT należny od naliczonego, bo pomylenie tych stron to bardzo częsty błąd. Moim zdaniem najlepiej robić to w dwóch prostych kolumnach: sprzedaż = VAT należny, zakupy = VAT naliczony. Tak samo działa to przy sporządzaniu rejestrów VAT i pliku JPK_V7, gdzie dane muszą zgadzać się z fakturami oraz ewidencją księgową.
Niepoprawne odpowiedzi wynikają głównie z pomylenia kierunku rozliczenia albo z pominięcia jednej ważnej pozycji, czyli nadwyżki VAT naliczonego nad należnym z poprzedniej deklaracji. W rozliczeniu VAT najpierw trzeba ustalić VAT należny, czyli podatek od sprzedaży. Tutaj wynosi on 690 zł + 160 zł = 850 zł. To jest kwota, którą firma teoretycznie powinna oddać do urzędu, bo pobrała ją od nabywców w cenie sprzedaży. Potem ustala się VAT naliczony, czyli podatek z faktur zakupowych. Zakup towarów daje 2 300 zł, a zakup środków trwałych 6 900 zł, razem 9 200 zł. Ten VAT zmniejsza zobowiązanie podatkowe, o ile zakupy służą czynnościom opodatkowanym i są prawidłowo udokumentowane fakturami. Jeżeli ktoś otrzymuje 8 350 zł, to najpewniej policzył tylko 9 200 zł - 850 zł i zapomniał o 800 zł nadwyżki z poprzedniej deklaracji. To dość typowe, bo ta pozycja nie ma wartości netto i łatwo ją przeoczyć w tabeli. Z kolei odpowiedzi mówiące o zobowiązaniu wobec urzędu skarbowego odwracają sens rozliczenia. Zobowiązanie wystąpiłoby wtedy, gdy VAT należny ze sprzedaży byłby większy niż VAT naliczony z zakupów i przeniesiona nadwyżka. Tutaj jest odwrotnie: suma odliczeń wynosi 10 000 zł, a VAT należny tylko 850 zł. Różnica 9 150 zł oznacza należność od urzędu skarbowego, nie dług wobec niego. W dobrej praktyce księgowej takie rozliczenie sprawdza się z rejestrami VAT sprzedaży i zakupów, a potem z deklaracyjną częścią JPK_V7. Dzięki temu łatwiej wyłapać, czy nie pominięto przeniesionej nadwyżki albo czy nie potraktowano zakupu środka trwałego jak zwykłego kosztu bez prawa do odliczenia VAT.