Przedsiębiorca zawarł umowę o dzieło z osobą w wieku 30 lat, która nie jest jego pracownikiem, na kwotę 110,00 zł brutto. Ile wyniesie kwota do wypłaty dla wykonawcy dzieła?
A. 110,00 zł
B. 97,00 zł
C. 96,80 zł
D. 99,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2017 (arkusz A.65-X-17.01): Ryczałt 12% zamiast 18% (od 1.07.2022 r.); studenta zastąpiono wykonawcą dzieła w wieku 30 lat (zwolnienie z PIT dla młodych).
Kwota 97,00 zł wynika z zastosowania zryczałtowanego podatku dochodowego od małej umowy o dzieło. Jeżeli umowa o dzieło jest zawarta z osobą, która nie jest pracownikiem przedsiębiorcy, a należność określona w umowie nie przekracza 200 zł, płatnik pobiera podatek ryczałtowy. W takim przypadku nie stosuje się standardowych kosztów uzyskania przychodu 20% ani 50%, tylko liczy się podatek od całej kwoty brutto. Przy kwocie 110,00 zł podatek wynosi 110,00 × 12% = 13,20 zł, ale podatek pobierany przez płatnika zaokrągla się do pełnych złotych, czyli do 13,00 zł. Do wypłaty zostaje więc 110,00 zł - 13,00 zł = 97,00 zł. Ważne jest też to, że od takiej umowy o dzieło, jeśli wykonawca nie jest własnym pracownikiem i dzieło nie jest wykonywane na rzecz własnego pracodawcy, zasadniczo nie nalicza się składek ZUS. Moim zdaniem to klasyczny przykład, gdzie łatwo pomylić zasady podatkowe z naliczaniem zwykłej zaliczki na PIT. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba zawsze sprawdzić trzy rzeczy: rodzaj umowy, status wykonawcy oraz kwotę wynagrodzenia wpisaną w umowie.
W tym zadaniu najczęstszy błąd polega na potraktowaniu kwoty brutto jako kwoty do wypłaty, czyli bez potrąceń. Przy umowie o dzieło faktycznie zwykle nie ma składek ZUS, jeżeli wykonawca nie jest pracownikiem zamawiającego, ale to nie oznacza, że nie występuje podatek dochodowy. Brak składek społecznych i zdrowotnych nie zwalnia płatnika z obowiązku pobrania podatku PIT, więc wypłata całych 110,00 zł byłaby nieprawidłowa. Inne mylne podejście to liczenie wynagrodzenia tak, jak przy standardowej umowie o dzieło powyżej 200 zł, czyli z kosztami uzyskania przychodu 20%. Wtedy wychodzą inne wartości netto, ale przy należności do 200 zł obowiązuje szczególny mechanizm ryczałtu podatkowego. Nie pomniejsza się podstawy o koszty uzyskania przychodu, co jest dość ważnym szczegółem w praktyce płacowej. Kwota 96,80 zł może wynikać z prostego odjęcia 12% podatku bez zaokrąglenia: 110,00 zł - 13,20 zł. Tyle że podatek pobierany przez płatnika zaokrągla się do pełnych złotych, więc 13,20 zł daje 13,00 zł podatku, a nie 13,20 zł. Z mojego doświadczenia właśnie zaokrąglenia robią najwięcej zamieszania w takich małych rachunkach. W dokumentacji płacowej liczy się nie tylko sama stawka podatku, ale też tryb opodatkowania, próg 200 zł oraz zasady zaokrąglania zobowiązań podatkowych.