Pracownik zatrudniony na 1/3 etatu otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości 1 650,00 zł i złożył oświadczenie PIT-2. Na podstawie fragmentu listy płac ustal kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne pobieranej od pracownika.
| Lista płac nr 05/2026 z dnia 29.05.2026 r. (fragment) | |
| Wyszczególnienie | Kwota |
| wynagrodzenie brutto | 1 650,00 zł |
| podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne | 1 650,00 zł |
| składki na ubezpieczenia (emerytalne, rentowe, chorobowe) finansowane przez ubezpieczonego | 226,22 zł |
| podstawa wymiaru składki zdrowotnej | 1 423,78 zł |
| koszty uzyskania przychodu | 250,00 zł |
| podstawa opodatkowania | 1 174,00 zł |
| podatek (12%) | 140,88 zł |
| kwota zmniejszająca podatek | 300,00 zł |
| należna zaliczka na podatek dochodowy | 0,00 zł |
| składka na ubezpieczenie zdrowotne | .......... |
A. 128,14 zł
B. 148,50 zł
C. 0,00 zł
D. 110,34 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2014 (arkusz A.65-X-14.05): Przeliczone na zasady 2026 r.: składka zdrowotna 9% bez odliczania 7,75% od podatku, wynagrodzenie podniesione do 1 650 zł.
Kwota 128,14 zł jest prawidłowa, bo składkę na ubezpieczenie zdrowotne pracownika oblicza się jako 9% podstawy wymiaru składki zdrowotnej, a nie od wynagrodzenia brutto ani od podstawy opodatkowania. W podanym fragmencie listy płac podstawa zdrowotna jest już ustalona i wynosi 1 423,78 zł. Powstała ona po odjęciu od wynagrodzenia brutto składek społecznych finansowanych przez pracownika: 1 650,00 zł - 226,22 zł = 1 423,78 zł. Następnie liczymy: 1 423,78 zł × 9% = 128,1402 zł, po zaokrągleniu do pełnych groszy daje to 128,14 zł. To jest właśnie składka pobierana od pracownika. PIT-2 i kwota zmniejszająca podatek wpływają na zaliczkę na podatek dochodowy, ale nie zerują składki zdrowotnej. Moim zdaniem to bardzo ważne praktycznie, bo w kadrach łatwo pomylić logikę podatku z logiką ZUS. Dobra praktyka przy sporządzaniu listy płac jest taka: najpierw brutto, potem składki społeczne pracownika, potem podstawa zdrowotna, składka zdrowotna 9%, a dopiero dalej rozliczenie podatku i wynagrodzenia netto. Dzięki temu lista płac jest czytelna i zgodna z typowym schematem rozliczeń ZUS.
W tym zadaniu najczęstsza pułapka polega na pomieszaniu składki zdrowotnej z zaliczką na podatek dochodowy. To, że pracownik złożył PIT-2 i w efekcie należna zaliczka na podatek wynosi 0,00 zł, nie oznacza automatycznie, że składka zdrowotna też będzie zerowa. PIT-2 działa w obszarze podatku, czyli pozwala płatnikowi zastosować miesięczną kwotę zmniejszającą podatek. Składka zdrowotna jest natomiast składką ZUS i liczy się ją według własnej podstawy oraz stawki. W praktyce kadrowo-płacowej tych dwóch rozliczeń nie powinno się wrzucać do jednego worka, bo wtedy wychodzą dziwne wyniki.
Błąd może też wynikać z zastosowania stawki 7,75%. Taka wartość kojarzy się ze starymi zasadami odliczania części składki zdrowotnej od podatku, ale obecnie przy ustalaniu składki pobieranej od pracownika liczymy składkę zdrowotną według stawki 9% podstawy wymiaru. Kwota około 110,34 zł powstaje właśnie przy przemnożeniu podstawy 1 423,78 zł przez 7,75%, więc wygląda znajomo, ale nie odpowiada pytaniu o składkę pobieraną z wynagrodzenia.
Nieprawidłowe jest też liczenie 9% od wynagrodzenia brutto 1 650,00 zł. Podstawą składki zdrowotnej pracownika nie jest pełne brutto, tylko brutto pomniejszone o składki społeczne finansowane przez ubezpieczonego, czyli emerytalną, rentową i chorobową. Dlatego najpierw trzeba dojść do kwoty 1 423,78 zł, a dopiero potem naliczyć 9%. Z mojego doświadczenia to jeden z tych momentów, gdzie warto pilnować kolejności działań na liście płac, bo jedna pominięta pozycja potrafi przesunąć całe wynagrodzenie netto.
Błąd może też wynikać z zastosowania stawki 7,75%. Taka wartość kojarzy się ze starymi zasadami odliczania części składki zdrowotnej od podatku, ale obecnie przy ustalaniu składki pobieranej od pracownika liczymy składkę zdrowotną według stawki 9% podstawy wymiaru. Kwota około 110,34 zł powstaje właśnie przy przemnożeniu podstawy 1 423,78 zł przez 7,75%, więc wygląda znajomo, ale nie odpowiada pytaniu o składkę pobieraną z wynagrodzenia.
Nieprawidłowe jest też liczenie 9% od wynagrodzenia brutto 1 650,00 zł. Podstawą składki zdrowotnej pracownika nie jest pełne brutto, tylko brutto pomniejszone o składki społeczne finansowane przez ubezpieczonego, czyli emerytalną, rentową i chorobową. Dlatego najpierw trzeba dojść do kwoty 1 423,78 zł, a dopiero potem naliczyć 9%. Z mojego doświadczenia to jeden z tych momentów, gdzie warto pilnować kolejności działań na liście płac, bo jedna pominięta pozycja potrafi przesunąć całe wynagrodzenie netto.