Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą zatrudniła na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem brutto 5 200,00 zł swojego brata (40 lat), który nie pozostaje z przedsiębiorcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Przedsiębiorca nie korzysta z preferencyjnych składek ZUS. Wskaż, które składki powinien opłacać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przedsiębiorca z tytułu zawartej umowy o pracę.
| Składki na ubezpieczenia | Składka na Fundusz Pracy | Składka na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| emerytalne | rentowe | chorobowe | wypadkowe | zdrowotne | |||
| A. | tak | tak | nie | tak | tak | tak | nie |
| B. | tak | tak | tak | tak | tak | tak | tak |
| C. | tak | tak | tak | tak | tak | nie | nie |
| D. | nie | nie | nie | nie | tak | nie | nie |
C.
A.
B.
D.
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2021 (arkusz A.65-SG-21.06): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
W tej sytuacji przedsiębiorca traktuje brata jak zwykłego pracownika zatrudnionego na umowę o pracę, więc odpowiedź B jest właściwa: należy opłacać składki emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe, zdrowotne, a także składkę na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Ważne jest to, że brat ma 40 lat i nie pozostaje z przedsiębiorcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie ma więc podstaw, żeby rozliczać go jako osobę współpracującą przy działalności. Z mojego doświadczenia to jest częsty haczyk w takich zadaniach: samo pokrewieństwo nie wystarcza, liczy się jeszcze status ubezpieczeniowy i faktyczne warunki współpracy. Przy umowie o pracę ubezpieczenia społeczne są obowiązkowe, w tym chorobowe, które przy etacie nie jest dobrowolne, tylko wynika z mocy prawa. Składka zdrowotna też jest obowiązkowa. Fundusz Pracy opłaca się, bo wynagrodzenie 5 200,00 zł brutto przekracza minimalne wynagrodzenie, a pracownik nie korzysta z wyłączenia wiekowego. FGŚP również jest należny, bo mamy normalny stosunek pracy. W praktyce kadrowo-płacowej taki pracownik powinien być zgłoszony do ZUS z kodem pracowniczym i rozliczany w miesięcznych dokumentach ZUS razem z pozostałymi pracownikami.
Przy tym pytaniu łatwo wpaść w pułapkę, że skoro pracownik jest bratem przedsiębiorcy, to może nie trzeba opłacać wszystkich składek albo trzeba go traktować inaczej niż zwykłego pracownika. To nie jest dobre założenie. Sam fakt pokrewieństwa nie powoduje automatycznie zwolnienia ze składek. Dodatkowo brat nie mieszka z przedsiębiorcą we wspólnym gospodarstwie domowym, więc tym bardziej nie ma tu podstaw do szczególnego traktowania jako osoby współpracującej przy działalności. Umowa o pracę daje pełny tytuł do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego. Dlatego błędne jest podejście, w którym pomija się składkę chorobową. Przy stosunku pracy ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe, inaczej niż np. przy działalności gospodarczej albo niektórych umowach zlecenia, gdzie może być dobrowolne. Nieprawidłowe jest też wyłączenie Funduszu Pracy tylko dlatego, że zatrudniony jest członkiem rodziny. Wynagrodzenie 5 200,00 zł brutto przekracza próg minimalnego wynagrodzenia, a pracownik ma 40 lat, więc nie działa zwolnienie związane z wiekiem. Podobnie składka na FGŚP jest należna przy standardowym zatrudnieniu pracowniczym, o ile nie występuje konkretne ustawowe wyłączenie. Zupełnie mylne byłoby też ograniczenie rozliczenia tylko do składki zdrowotnej, bo to pasuje raczej do innych szczególnych tytułów ubezpieczenia, a nie do klasycznej umowy o pracę. W kadrach trzeba patrzeć przede wszystkim na tytuł ubezpieczenia, podstawę wymiaru, wiek pracownika i ewentualne zwolnienia, a nie tylko na to, że ktoś jest rodziną pracodawcy.