Anna Nowak, nieprowadząca działalności gospodarczej, sprzedała mieszkanie na rzecz osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą. Umowa sprzedaży została potwierdzona notarialnie. W tabeli zestawiono rodzaje podatków i podstawy opodatkowania. Zgodnie z zestawieniem transakcja podlega opodatkowaniu podatkiem od
| Podatek od | Opodatkowaniu podlega |
|---|---|
| Obrotu | wielkość sprzedaży dóbr i usług na poszczególnych etapach obrotu gospodarczego. |
| Majątku właściciela | posiadanie majątku w postaci np. nieruchomości gruntowych, rolnych i leśnych oraz budynków. |
| Dochodów osobistych | dochód uzyskiwany przez osoby fizyczne. |
| czynności cywilnoprawnych | umowa sprzedaży, zamiana rzeczy i praw majątkowych, umowa pożyczki, darowizny i ustanowienie hipoteki. |
A. obrotu
B. czynności cywilnoprawnych
C. majątku właściciela
D. dochodów osobistych
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2014 (arkusz A.65-X-14.01).
W tej sytuacji właściwy jest podatek od czynności cywilnoprawnych, czyli PCC. Sprzedaż mieszkania między osobami fizycznymi, gdy sprzedający nie działa jako przedsiębiorca i transakcja nie jest objęta VAT, jest typowym przykładem czynności cywilnoprawnej. Sama nazwa tego podatku dobrze podpowiada, o co chodzi: opodatkowaniu podlega zawarcie określonej umowy, np. umowy sprzedaży rzeczy lub praw majątkowych. Mieszkanie jest nieruchomością, więc sprzedaż musi być dokonana w formie aktu notarialnego. W praktyce notariusz pełni tu bardzo ważną rolę, bo przy sprzedaży nieruchomości zwykle pobiera PCC od kupującego i przekazuje go do urzędu skarbowego. To jest dobra praktyka obrotu prawnego, bo ogranicza ryzyko, że podatek zostanie pominięty. Warto też zapamiętać, że PCC nie jest podatkiem od samego posiadania mieszkania, tylko od zawarcia konkretnej umowy. Moim zdaniem to jedno z tych rozróżnień, które często ratuje punkty na sprawdzianach: posiadanie nieruchomości to co innego niż jej sprzedaż.
W tym zadaniu łatwo pomylić kilka rodzajów podatków, bo wszystkie w jakiś sposób mogą kojarzyć się z mieszkaniem albo pieniędzmi ze sprzedaży. Podatek od dochodów osobistych dotyczy dochodu osoby fizycznej, czyli nadwyżki przychodu nad kosztami. Przy sprzedaży prywatnej nieruchomości czasem faktycznie może pojawić się PIT, na przykład gdy sprzedaż następuje przed upływem określonego terminu od nabycia. Ale to nie jest odpowiedź wynikająca z podanej tabeli i opisu transakcji. Pytanie dotyczy samej umowy sprzedaży mieszkania, a taka umowa jest czynnością cywilnoprawną. Podatek od majątku właściciela też brzmi kusząco, bo mieszkanie jest składnikiem majątku, lecz ten rodzaj opodatkowania wiąże się głównie z posiadaniem nieruchomości, budynku albo gruntu, a nie z jednorazowym zawarciem aktu sprzedaży. Z kolei podatek od obrotu dotyczy sprzedaży dóbr i usług w ramach obrotu gospodarczego, najczęściej kojarzy się z działalnością przedsiębiorców i VAT. Anna Nowak nie prowadzi działalności gospodarczej, więc nie analizujemy tu typowej sprzedaży firmowej. Najczęstszy błąd polega na tym, że ktoś patrzy na przedmiot transakcji, czyli mieszkanie, zamiast na charakter prawny zdarzenia. A w podatkach to ma ogromne znaczenie. Skoro mamy umowę sprzedaży potwierdzoną notarialnie między osobami prywatnymi, to podstawowym tropem jest PCC, czyli podatek od czynności cywilnoprawnych.