Przedsiębiorca będący osobą fizyczną rozpoczął swoją pierwszą działalność gospodarczą 16 marca 2026 r., korzysta z „ulgi na start” i jest opodatkowany ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Jego przychód od początku roku nie przekroczył 60 000,00 zł. Na podstawie danych zawartych w tabeli ustal kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, jaką przedsiębiorca powinien zapłacić do ZUS za marzec 2026 r.
| Składki ZUS przedsiębiorców obowiązujące w 2026 r. (wybrane) | |
|---|---|
| Preferencyjna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne | 1 441,80 zł |
| Ubezpieczenie emerytalne (od podstawy preferencyjnej) | 281,44 zł |
| Ubezpieczenie rentowe (od podstawy preferencyjnej) | 115,34 zł |
| Ubezpieczenie chorobowe (od podstawy preferencyjnej) | 35,32 zł |
| Ubezpieczenie wypadkowe (od podstawy preferencyjnej) | 24,08 zł |
| Ubezpieczenie zdrowotne - ryczałt, przychód do 60 000 zł | 498,35 zł |
| Ubezpieczenie zdrowotne - ryczałt, przychód od 60 000 zł do 300 000 zł | 830,58 zł |
| Ubezpieczenie zdrowotne - ryczałt, przychód powyżej 300 000 zł | 1 495,04 zł |
A. 830,58 zł
B. 35,32 zł
C. 257,21 zł
D. 498,35 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2021 (arkusz A.65-SG-21.01): Od 2022 r. składka zdrowotna przedsiębiorcy zależy od formy opodatkowania - zadanie przeliczone na ryczałt i stawki 2026 r.
Kwota 498,35 zł wynika bezpośrednio z tabeli dla przedsiębiorcy opodatkowanego ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, którego przychód od początku roku nie przekroczył 60 000,00 zł. W tym pytaniu kluczowe są dwie sprawy: forma opodatkowania oraz próg przychodu. Skoro podatnik jest na ryczałcie i mieści się w pierwszym progu przychodowym, stosuje się składkę zdrowotną przypisaną właśnie do tego progu, czyli 498,35 zł. Ważne jest też to, że „ulga na start” zwalnia z obowiązkowych składek społecznych, ale nie zwalnia ze składki zdrowotnej. Moim zdaniem to jest jeden z częstszych haczyków w takich zadaniach, bo ktoś widzi ulgę i od razu myśli, że ZUS będzie zerowy. Nie tutaj. Składki społeczne, takie jak emerytalna, rentowa, chorobowa czy wypadkowa, w tej sytuacji nie decydują o odpowiedzi. W praktyce przy rozliczeniu ZUS trzeba najpierw ustalić kod tytułu ubezpieczenia, potem sprawdzić obowiązek zdrowotny, formę opodatkowania i właściwy próg przychodów. Dobrą praktyką jest nie mieszać składki zdrowotnej ze społecznymi, bo są liczone według innych zasad.
W tym zadaniu łatwo pomylić kilka różnych zasad rozliczania ZUS, dlatego trzeba spokojnie oddzielić składkę zdrowotną od składek społecznych. Przedsiębiorca korzystający z „ulgi na start” nie płaci obowiązkowych składek społecznych, czyli m.in. emerytalnej, rentowej, wypadkowej, a chorobowej też nie opłaca w tym okresie jako typowy przedsiębiorca na tej uldze. Nie oznacza to jednak, że nie płaci nic do ZUS. Składka zdrowotna pozostaje obowiązkowa i trzeba ją ustalić według zasad właściwych dla formy opodatkowania. Tutaj mamy ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, więc patrzymy na próg przychodów od początku roku. Skoro przychód nie przekroczył 60 000,00 zł, właściwa jest kwota 498,35 zł.
Kwota 257,21 zł wygląda jak proporcjonalne przeliczenie składki za część miesiąca, od 16 do 31 marca. To częsty błąd, bo przy składkach społecznych czasem stosuje się proporcje, ale składki zdrowotnej przedsiębiorcy zasadniczo nie obniża się tylko dlatego, że działalność ruszyła w połowie miesiąca. W rozliczeniach ZUS taka różnica ma duże znaczenie praktyczne. Kwota 830,58 zł dotyczy wyższego progu przychodów na ryczałcie, czyli sytuacji, gdy przychód mieści się powyżej 60 000,00 zł do 300 000,00 zł, a w treści wyraźnie wskazano, że limit 60 000,00 zł nie został przekroczony. Z kolei 35,32 zł to składka chorobowa od preferencyjnej podstawy społecznej, więc w ogóle nie jest składką zdrowotną. Z mojego doświadczenia najlepiej w takich pytaniach najpierw podkreślić słowo „zdrowotne”, a dopiero potem szukać pasującej pozycji w tabeli.
Kwota 257,21 zł wygląda jak proporcjonalne przeliczenie składki za część miesiąca, od 16 do 31 marca. To częsty błąd, bo przy składkach społecznych czasem stosuje się proporcje, ale składki zdrowotnej przedsiębiorcy zasadniczo nie obniża się tylko dlatego, że działalność ruszyła w połowie miesiąca. W rozliczeniach ZUS taka różnica ma duże znaczenie praktyczne. Kwota 830,58 zł dotyczy wyższego progu przychodów na ryczałcie, czyli sytuacji, gdy przychód mieści się powyżej 60 000,00 zł do 300 000,00 zł, a w treści wyraźnie wskazano, że limit 60 000,00 zł nie został przekroczony. Z kolei 35,32 zł to składka chorobowa od preferencyjnej podstawy społecznej, więc w ogóle nie jest składką zdrowotną. Z mojego doświadczenia najlepiej w takich pytaniach najpierw podkreślić słowo „zdrowotne”, a dopiero potem szukać pasującej pozycji w tabeli.