Z osobą, z którą przedsiębiorca nie pozostaje w stosunku pracy, zawarto umowę o dzieło na kwotę brutto 3 000,00 zł. Ile wyniesie kwota do wypłaty wykonawcy dzieła przy założeniu 50% kosztów uzyskania przychodu i zaliczki na podatek dochodowy w wysokości 12%?
A. 2 730,00 zł
B. 2 712,00 zł
C. 2 820,00 zł
D. 2 640,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2015 (arkusz A.65-X-15.05): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Kwota 2 820,00 zł jest prawidłowa, bo przy umowie o dzieło zawartej z osobą, która nie jest pracownikiem przedsiębiorcy, co do zasady nie nalicza się składek ZUS ani składki zdrowotnej. W tym zadaniu rozliczamy więc tylko zaliczkę na podatek dochodowy. Wynagrodzenie brutto wynosi 3 000,00 zł, a koszty uzyskania przychodu przyjęto na poziomie 50%, czyli 1 500,00 zł. Dochód do opodatkowania to 3 000,00 zł - 1 500,00 zł = 1 500,00 zł. Zaliczka na PIT wynosi 12% z tej podstawy, czyli 180,00 zł. Do wypłaty zostaje więc 3 000,00 zł - 180,00 zł = 2 820,00 zł. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba jeszcze pamiętać, że 50% koszty nie są „automatyczne” dla każdego dzieła, tylko zwykle dotyczą sytuacji związanych z prawami autorskimi, np. wykonania utworu i przeniesienia praw. Moim zdaniem to jeden z tych przykładów, gdzie najważniejsze jest spokojnie ustalić kolejność: brutto, koszty, dochód, podatek, netto. Dobra praktyka to też opisanie tego na rachunku do umowy o dzieło i późniejsze poprawne wykazanie w informacjach podatkowych, np. PIT-11.
W tym zadaniu łatwo pomylić kilka mechanizmów, które w praktyce kadrowo-płacowej są do siebie podobne, ale nie działają tak samo. Najważniejsze jest to, że mamy umowę o dzieło z osobą, która nie jest pracownikiem przedsiębiorcy. W takim typowym przypadku nie potrąca się składek na ubezpieczenia społeczne ani składki zdrowotnej. Dlatego nie należy pomniejszać wynagrodzenia o ZUS, ani doliczać jakichś dodatkowych potrąceń zdrowotnych. Rozliczenie sprowadza się tutaj do podatku dochodowego.
Kwota 2 712,00 zł najczęściej wychodzi wtedy, gdy ktoś zastosuje 20% kosztów uzyskania przychodu zamiast 50%. Przy 20% kosztach podstawa byłaby wyższa, więc podatek też wyszedłby większy. To jest typowy błąd, bo w umowach cywilnoprawnych często spotyka się właśnie 20% kosztów, ale treść pytania wyraźnie mówi o 50% kosztach uzyskania przychodu. Kwota 2 640,00 zł wygląda tak, jakby podatek 12% został policzony od całej kwoty brutto 3 000,00 zł, bez pomniejszenia o koszty. To też jest niepoprawne, ponieważ koszty uzyskania przychodu służą właśnie do obniżenia dochodu do opodatkowania. Nie opodatkowujemy tu całego brutto, tylko dochód po odjęciu kosztów.
Kwota 2 730,00 zł może wynikać z mieszania zasad dotyczących składki zdrowotnej albo z przyjęcia przypadkowej podstawy opodatkowania. Przy umowie o dzieło w tym układzie nie ma potrącenia 9% składki zdrowotnej, więc takie myślenie prowadzi w złą stronę. Poprawny schemat jest prosty: 3 000,00 zł brutto, koszty 50% czyli 1 500,00 zł, podstawa opodatkowania 1 500,00 zł, podatek 12% czyli 180,00 zł, wypłata 2 820,00 zł. Z mojego doświadczenia najlepiej przy takich zadaniach najpierw zapytać: czy są składki ZUS? Dopiero potem liczyć podatek, bo inaczej robi się mały chaos w rachunku.
Kwota 2 712,00 zł najczęściej wychodzi wtedy, gdy ktoś zastosuje 20% kosztów uzyskania przychodu zamiast 50%. Przy 20% kosztach podstawa byłaby wyższa, więc podatek też wyszedłby większy. To jest typowy błąd, bo w umowach cywilnoprawnych często spotyka się właśnie 20% kosztów, ale treść pytania wyraźnie mówi o 50% kosztach uzyskania przychodu. Kwota 2 640,00 zł wygląda tak, jakby podatek 12% został policzony od całej kwoty brutto 3 000,00 zł, bez pomniejszenia o koszty. To też jest niepoprawne, ponieważ koszty uzyskania przychodu służą właśnie do obniżenia dochodu do opodatkowania. Nie opodatkowujemy tu całego brutto, tylko dochód po odjęciu kosztów.
Kwota 2 730,00 zł może wynikać z mieszania zasad dotyczących składki zdrowotnej albo z przyjęcia przypadkowej podstawy opodatkowania. Przy umowie o dzieło w tym układzie nie ma potrącenia 9% składki zdrowotnej, więc takie myślenie prowadzi w złą stronę. Poprawny schemat jest prosty: 3 000,00 zł brutto, koszty 50% czyli 1 500,00 zł, podstawa opodatkowania 1 500,00 zł, podatek 12% czyli 180,00 zł, wypłata 2 820,00 zł. Z mojego doświadczenia najlepiej przy takich zadaniach najpierw zapytać: czy są składki ZUS? Dopiero potem liczyć podatek, bo inaczej robi się mały chaos w rachunku.